XIV Zjazd Towarzystw Regionalnych w Rudzicy

9 maja 2018 r. obradował w Rudzicy (gmina Jasienica) XIV Zjazd Towarzystw Regionalnych, działających w powiecie bielskim. Jego organizatorem było liczące 15 lat Towarzystwo Miłośników Rudzicy, którego prezesem jest Teresa Marekwica.
Towarzystwo Społeczno-Kulturalne „Zagroda” reprezentowała delegacja w trzyosobowym składzie: Jerzy Foltyniak, prezes „Zagrody”, Józef Stec, prezes honorowy oraz członkini zarządu Bernadeta Kruczek – Jedyk. Przygotowaliśmy i przyjęliśmy na posiedzeniu zarządu „Zagrody” tezy, które winne zostać rozwinięte w uchwale zjazdu. Dotyczyły one jednego z najważniejszych naszym zdaniem tematu, jakim jest i winno być działanie w dziedzinie wychowania regionalnego. Zadanie to nabrało szczególnego znaczenia wobec ukazania się elektronicznego podręcznika adresowanego do nauczycieli wszystkich szkół podstawowych i liceów. Podręcznik został przygotowany przez Instytut Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej. Nosi sympatyczny tytuł „EDUŚ”, co oznaczać ma edukację regionalną „Śląsk”. Skutki tak zakreślonego programu działań edukacyjnych nie zadowalają jednak regionalistów z po krakowskiej części powiatu bielskiego, powiatu cieszyńskiego i żywieckiego. Nasze tezy, sformułowane po gruntownym rozpoznaniu stanu sprawy, określały zadania, które należy podjąć, by samorządowe władze województwa śląskiego zechciały traktować województwo , jako organizm o wielkim i bardzo zróżnicowanym dorobku kulturowym, który należy pielęgnować, na równi z dorobkiem Górnego Śląska. Nasz zarząd uznał, że winniśmy swoje stanowisko w tej sprawie stanowczo przedłożyć i doprowadzić do tego, by w uchwale zjazdu problem „EDUSIA” został stanowczo ujęty. Okoliczności organizacyjne zjazdu pozwoliły na zrealizowanie naszych oczekiwań.
Józef Stec został bowiem zaproszony do składu tzw. Kapituły Zjazdu, której zadaniem jest przygotowanie projektu uchwały Zjazdu, która wskazywać ma najważniejsze kierunki działań towarzystw w okresie do następnego zjazdu. Nasze stanowisko w sprawie wychowania regionalnego zostało w całości zaakceptowane przez zjazd, który zaproponowany projekt uchwały przyjął jednomyślnie. Test uchwały wraz z uzasadnieniem dołączamy.
Co do programu obrad trzeba powiedzieć, że ciekawym pomysłem były dwa referaty, połączone z prezentacjami slajdów. Pierwszy dotyczył  dróg dochodzenia do niepodległości Polski, a drugi traktował o unikalnym obiekcie, jakim jest kaplica św. Wendelina, wsławiona wśród ludności miejscowej, jak i licznie odwiedzających ją turystów nie tylko oryginalnym patronem św. Wendelinem, ale również (podobno) leczniczymi właściwościami wody z tryskającego w sąsiedztwie kaplicy źródełka. Drugi z tematów doczekał się naukowego opracowania autorstwa Rafała Cekiery, pracownika naukowego ATH w Bielsku-Białej, i jednocześnie członka Towarzystwa Miłośników Rudzicy. To rozprawa socjologiczna na temat wpisów do ksiąg wotywnych wyłożonych w kaplicy.
Taki dobór tematów, a także referentów, wywodzących się z grona członków Towarzystwa, którzy pasjonują się najbliższym otoczeniem i potrafią swą wiedzą podzielić się z uczestnikami zjazdu jest najsensowniejszą metodą przybliżenia gościom tradycji i historii danej miejscowości czy gminy. To doświadczenie warto wykorzystać w przyszłości, bo zawiera w sobie wszystko to, czemu towarzystwa powinny służyć.
Na zakończenie zjazdu z okazji piętnastej rocznicy istnienia Towarzystwa Miłośników Rudzicy delegacje towarzystw wręczyły na ręce p. prezes  upominki i adresy okolicznościowe. Ze strony „Zagrody” przekazaliśmy książkę  „Mieszkańcy Buczkowic w Legionach Polskich 1914-1918”, co wpisywało się w drugą z rocznic- 100- lecia odzyskania przez Polskę niepodległości eksponowaną w czasie obrad  Wręczyliśmy również uroczysty adres, którego tekst zamieszczamy. Szkoda, że w programie zjazdu nie znalazło się miejsce dla paru głosów w dyskusji na temat spraw ważnych dla towarzystw.

A oto : uchwała zjazdu z uzasadnieniem oraz jubileuszowy adres wręczony p. prezes od „Zagrody”.

                                                                                                                                 JoteS

U C H W A Ł A

z 19. maja 2018 r.
XIV Powiatowego Zjazdu Towarzystw Regionalnych, działających w powiecie bielskim, obradującego
w R u d z i c y

 

XIV Powiatowy Zjazd Towarzystw Regionalnych, działających w powiecie bielskim, obradujący w roku setnej rocznicy odzyskania przez Polskę Niepodległości, a także w piętnastolecie istnienia Towarzystwa Miłośników Rudzicy- gospodarza Zjazdu jednomyślnie

                                                           uchwala co następuje:

  1. Zjazd kieruje do Towarzystw apel o czynne uczestnictwo w obchodach setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości.
  2. Uznać za pierwszoplanowe zadanie Towarzystw „wychowanie regionalne”, jako tworzące podstawy dla zachowania
    i rozwoju poczucia tożsamości
    z własną ojcowizną. Zadanie to nabiera szczególnego znaczenia wobec oczywistych braków w treści elektronicznego podręcznika dla edukacji regionalnej „EDUŚ”, sprowadzających się do pominięcia w nim specyfiki
    i dorobku kulturowego powiatów bielskiego, cieszyńskiego oraz żywieckiego.

Zjazd zaleca:

a/ utworzenie zespołu koordynacyjnego, złożonego z przedstawicieli Towarzystw i wyposażenie go w niezbędne pełnomocnictwa dla nawiązania  i utrzymywania kontaktów z Instytutem Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej, jako jednostką odpowiedzialną za opracowanie elektronicznego podręcznika do wychowania regionalnego,

b/ zaproszenie do współpracy z wymienionym zespołem nauczycieli, znawców zagadnień regionalnych w celu opracowaniu  szczegółowej tematyki wychowania regionalnego dla różnych grup wiekowych dzieci i młodzieży

c/ przygotowanie „planu B” dla wdrożenia programu wychowania regionalnego w poszczególnych gminach miejskich i wiejskich poza elektronicznym podręcznikiem „EDUŚ” w sytuacji braku porozumienia z Instytutem Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej. „Plan B” winien zapewnić spójność przekazu odnośnie do treści wspólnych dla całego powiatu, a także uaktywnienie Towarzystw
i placówek oświatowych w dziedzinie podejmowania zadań publicznych gmin, zadań, ukierunkowanych na pogłębienie wychowania regionalnego.

d/ zintensyfikowanie w Towarzystwach prac nad zbilansowaniem swego dorobku, możliwego do wykorzystania przy opracowaniu programów wychowania regionalnego zwłaszcza w wymiarze lokalnym ( gminnym lub  międzygminnym).

e/ przygotowanie przez zwołaną pilnie konferencję międzyzjazdową materiałów, niezbędnych dla realizacji zaleceń wymienionych wyżej, a w szczególności wytycznych organizacyjnych, zapewniających realizację zaleceń Zjazdu ujętych pod lit. a-c nin. uchwały.

3. Zjazd uważa, że ważnym zadaniem dla organizatora XII i XIII Zjazdu Towarzystw Regionalnych oraz Starostwa jest odzyskanie Kroniki Zjazdów .

4. Zjazd składa Towarzystwu Miłośników Rudzicy- organizatorowi XIV Zjazdu Towarzystw Regionalnych podziękowanie za dorobek osiągnięty w okresie piętnastu lat istnienia. Dorobek ten jest trwałym śladem na Bielskiej Ziemi.

5. Organizację XV Zjazdu Towarzystw Regionalnych w roku 2019 powierza się Towarzystwu Miłośników Czechowic –Dziedzic.

                                                          

 

Uzasadnienie uchwały XIV Zjazdu Tow. Regionalnych z 19.maja 2018 r.

 U z a s a d n i e n i e

Uchwała XVI Zjazdu Towarzystw Regionalnych z 19. maja 2018 r., w części odnoszącej się do problematyki wychowania regionalnego, jest następstwem ustaleń dokonanych w trakcie realizacji uchwały XV Zjazdu, podjętej w Bestwinie. Ustalenia te jednoznacznie wskazują na bezzasadne pominięcie w elektronicznym podręczniku wychowania regionalnego „EDUŚ” problematyki  wychowania regionalnego w powiecie bielskim, żywieckim, a także cieszyńskim. Tematyka podręcznika skoncentrowana jest na treściach, odnoszących się do Górnego Śląska. Stan ten pośrednio oznacza utożsamianie całego województwa śląskiego ze Śląskiem, co stoi w wyraźnej sprzeczności z historią i dorobkiem kulturowych subregionów: bielskiego, cieszyńskiego, a także żywieckiego, charakteryzujących się wieloma zdecydowanymi odmiennościami od Górnego Śląska. Podręcznik zamiast doceniać tę różnorodność i bogactwo kulturowe poza górnośląskich regionów, zupełnie je pomija z oczywistą szkodą dla wychowania regionalnego w ogóle, a dla młodzieży wysuniętych na margines ziem, w szczególności.

Encyklopedia Województwa Śląskiego, której walorów i merytorycznej wartości nie sposób nie doceniać, nie może zastąpić kompleksowego programu wychowania regionalnego. Jest zbiorem danych pomocniczych, podanych w sposób hasłowy, który może jedynie wspierać edukację o regionie.

Obecny stan rzeczy nie może być akceptowany, i nie jest aprobowany przez regionalistów m.in. z powiatu bielskiego. Instytut ds. Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej, jako instytucja powołana do życia przez samorząd województwa śląskiego, powinien poszerzyć wspominany podręcznik o zagadnienia, odnoszące się do powiatów bielskiego, cieszyńskiego i żywieckiego na zasadach i w stopniu, odpowiadającym opracowaniu Górnego Śląska.

Regionaliści z powiatu bielskiego dostrzegają swoje powinności w dziedzinie współdziałania z Instytutem nad poszerzoną wersją podręcznika elektronicznego. Wyrazem tej postawy jest zapisane w uchwale zobowiązanie  do utworzenia zespołu koordynacyjnego, a także skupienie grona nauczycieli specjalizujących się w tematyce wychowania regionalnego. Oba te ciała, korzystając m.in. z dorobku towarzystw regionalnych, miałyby do spełnienia ważną rolę w opracowaniu tematyki wychowania regionalnego, obejmującej wartości kulturowe terenów kształtowane na przestrzeni wieków przez Kraków a także na ziemiach b. Księstwa Cieszyńskiego. Ten fragment uchwały oparty jest na założeniu, iż starania Starosty Bielskiego, a także oczekiwania bielskich regionalistów odnośnie do konieczności podjęcia prac nad usunięciem wskazanych oczywistych braków podręcznika, zakończą się dla sprawy korzystnie.

Wymieniony w uchwale „Plan B”, to plan zamierzeń towarzystw w dziedzinie wychowania regionalnego w sytuacji, gdyby Instytut ds. Badań Regionalnych nie podjął prac nad oczekiwanym przez nasze towarzystwa poszerzeniem tematyki wychowania regionalnego. Plan ten zakłada zaktywizowanie działań towarzystw w podejmowaniu zadań publicznych powiatu i gmin, zadań, nakierowanych na pogłębianie wiedzy o regionie przy ograniczonym zakresie korzystania z elektronicznego podręcznika oraz Encyklopedii Województwa Śląskiego. Przy realizacji tego planu konieczna jest wyższa aktywność towarzystw w uczestniczeniu w konkursach ofert, rozpisywanych przez samorządy. Dla powodzenia tego planu konieczne jest dołożenie starań w zakresie zacieśnienia współdziałania placówek oświatowych i towarzystw.

Plan „B” w swym założeniu jest rozwiązaniem substytucyjnych względem podręcznika elektronicznego dla wychowania regionalnego, ale jedynym dostępnym, by nie dopuścić do „wyprania” młodzieży z naszego powiatu z podstaw wiedzy o historii, zwyczajach i odmiennościach regionalnych ziemi, która jest i pozostanie jej ojcowizną. Jeśli konieczna będzie realizacja programu wychowania regionalnego z wykorzystaniem „planu B”, będzie to oznaczać, że instytucje wojewódzkie statutowo zobowiązane do realizacji konkretnych przedsięwzięć, nie wypełniają należycie swoich zadań.

Adres do Rudzicy

         Towarzystwu
     Miłośników Rudzicy
w piętnastą rocznicę narodzin
Towarzystwo Społeczno-Kulturalne „Zagroda” z Buczkowic dzieli z Wami radość z tego pięknego jubileuszu.
Świętujemy z Wami piętnastą rocznicę powołania do życia Towarzystwa, w którego nazwie zawarte zostało wszystko, czym chcielibyśmy obdarzyć naszą ojcowiznę bogatą tym wszystkim co w sobie przez wieki zgromadziła, i marzeniami dokąd iść zamierza.
Towarzystwo Wasze łączy organizacyjną młodość i dojrzałość wytrawnych regionalistów szczodrze obdarzając społeczność całego powiatu owocami swojej pracy.
Dziękujemy Wam za te minione piętnaście lat przepełnieni nadzieją, że dzisiejsze „naście” zmieniać się będzie  w „dzieści” i „dziesiąt” w miarę, jak to stoi w piśmie, postępować będziecie w leciech i mądrości.
Tego Wam życzą członkowie buczkowickiej „Zagrody” licząc na życzliwe przyjęcie tego serdecznego a jubileuszowego adresu.
 Prezes TSK „Zagroda”
Jerzy Foltyniak
 Buczkowice,19.maja 2018 r.