Uzasadnienie Uzasadnienie uchwały z 19. października 2019 r.

Uzasadnienie
uchwały z 19. października 2019 r. XVI Zjazdu Towarzystw Regionalnych
obradującego w Czechowicach Dziedzicach.

            Uzasadnienie odnosi się do programowej działalności Towarzystw, albowiem zawarte w uchwale odniesienia do jubileuszu 60 lecia istnienia Towarzystwa Czechowic-Dziedzic odzwierciedlają dobitnie i jednoznacznie stanowisko Zjazdu wobec tego wydarzenia, a także wielkiego dorobku gospodarza Zjazdu.

        Podjęcie postanowień odnoszących się do problemu edukacji regionalnej,  stało się konieczne wobec niezrealizowania uchwały XIV Zjazdu, obradującego w maju 2018 r. w Rudzicy. Stan ten, spowodowany nadzwyczajnymi losowymi wydarzeniami, które dotknęły prezes Towarzystwa Miłośników Rudzicy oznacza, iż realizacja  postulatów XIV Zjazdu pozostała w wyłącznie w sferze zamiarów. Jednocześnie jednak w sierpniu 2019 r. doszło do spotkania z prof. Ryszardem Kaczmarkiem, dyr. Instytutu Badań Regionalnych, działającego w strukturach Biblioteki Śląskiej, odpowiedzialnym za treści prezentowane w programach EDUŚ i EWUŚ – programach podejmujących problematykę edukacji regionalnej w województwie śląskim. Programy te nie zadowalały kolejnych Zjazdów Towarzystw Regionalnych działających w powiecie bielskim, albowiem pomijały odmienności kulturowe naszego subregionu, (powiatów bielskiego, żywieckiego i cieszyńskiego), eksponując problematykę Górnego Śląska. W trakcie spotkania z prof. Kaczmarkiem zostały naświetlone i wyjaśnione przyczyny takiego stanu rzeczy. To zaś oznacza, że zaistniała pilna potrzeba ponownego zdefiniowania zadań społecznego ruchu kulturalnego w subregionie, obejmującym wspomniane wyżej powiaty w dziedzinie edukacji regionalnej. Postanowienia pktów 2-5 uchwały są wyrazem tego dążenia. Uchwała wskazuje więc na konieczność podjęcia kroków wskazanych w jej  treści tak przez same towarzystwa, jak podmioty administracji rządowej i samorządowej.

        Zjazd podkreślił znaczenie zinstytucjonalizowanego współdziałania towarzystw, placówek doskonalenia nauczycieli i doradztwa metodycznego, Kuratorium Oświaty, organów prowadzących szkoły i przedszkola. Zwrócenie uwagi na nadanie współdziałaniu towarzystw i pozostałych członów uczestniczących w systemowo prowadzonej edukacji regionalnej form zinstytucjonalizowanych, zdaniem Zjazdu, ma nadać tej współpracy przymiot stałości. Współpraca w tej dziedzinie powinna być wolna od koniunkturalizmu i pożytecznie służyć tak poszczególnym mniejszym społecznościom, jak wspólnocie powiatowej czy wojewódzkiej będąc, spoiwem dla tych wspólnot- spoiwem opartym na szacunku dla ich historycznych i kulturowych dokonań.

            Zjazd, podnosząc sprawę niedostatków w dziedzinie źródeł finansowania działalności wydawniczej towarzystw, zwraca uwagę na znaczenie społeczne tej działalności. Opracowania często o charakterze unikalnym, powstające społecznym wysiłkiem regionalistów, nie mogą trafić do czytelników i badaczy historii, pozostają w szufladach. Stan ten oznacza marnowanie tego wysiłku i wyrządza szkody społeczne. Stąd wyprowadzona jest propozycja dokonania niezbędnych zabiegów w budżetach powiatu i budżetach gmin, zmierzających ku złagodzeniu ostrości zjawiska braku środków pieniężnych na wspomniane cele. Zjazd jest świadomy trudności, z jakimi borykają się poszczególne jednostki administracji samorządowej, obarczane nowymi zadaniami, za którymi nie płynie odpowiedni strumień środków pieniężnych, tym niemniej  temat wymaga pilnego podjęcia.

            W bezpośrednim związku z wyżej wspomnianym problemem pozostaje propozycja opracowania i wydania wydawnictwa, zawierającego bilans dokonań- szeroko rozumianego dorobku towarzystw działających w powiecie. Bilans taki winien być sporządzony, by dorobek towarzystw nie pozostał rozproszony, a przez to skazywany na stopniowe zapomnienie. Dopuszczenie do takiego stanu byłoby niewybaczalnym błędem.

            Zarówno tekst uchwały, jak jej uzasadnienie wskazują na rozległość zadań , które postawił przed sobą Zjazd, a przez to i same towarzystwa. Pilnego rozważenia wymaga organizacyjne ich ogarnięcie. Sygnalizuje to przypisanie wielu zadań konferencji międzyzjadowej. Konieczne jest pilne  przemyślenie statusu tych konferencji, uprawnień, obowiązków i ewentualnych upoważnień o charakterze operacyjnym tak, by nie naruszały one autonomii i niezależności towarzystw.

19.października 2019 r.