„Mieszkańcy Buczkowic w Legionach Polskich w latach 1914-1918”

„Mieszkańcy Buczkowic w Legionach Polskich w latach 1914-1918”

Rok i miejsce wydania- 2015, Buczkowice
Wydawca-Towarzystwo Społeczno-Kulturalne „Zagroda” w Buczkowicach
Autor- Józef Stec
Objętość 432 str.
ISBN 978-83926159-5-7

Okładka - str.tytułowa

Okładka – str.tytułowa

Książka jest kolejnym opracowaniem autorstwa Józefa Steca, który dopełnił nią cykl swoich prac poświęconych dziejom rodzinnej miejscowości. Okres poprzedzający wybuch I wojny światowej, a więc okres, w którym Buczkowice pozostawały częścią Galicji wchodzącej w skład monarchii austro-węgierskiej, a następnie proces powstawania i walk Legionów Polskich nie był dotąd przedmiotem dociekań. Z tego powodu udział buczkowian w tej formacji wraz z upływem czasu stał się zupełnie nieznany. Celem autora było przywrócenie pamięci o osobach i skali uczestnictwa buczkowian w Legionach Polskich, dodajmy, skali obecnie dzisiaj nieuświadamianej i niemal całkowicie zapomnianej.
Książka składa się z dwóch umownych części. W pierwszej autor przedstawił esencjonalnie polityczne uwarunkowania w jakich polska myśl niepodległościowa była kształtowana. Ukazuje to na tle sytuacji politycznej wytworzonej przez lata pomiędzy państwami zaborczymi, sytuacji wskazującej na coraz większe napięcia, które, jak powszechnie uważano możliwe były do przezwyciężenia w drodze wojny. Nieuchronność wybuchu wojny pomiędzy zaborcami stwarzała przesłanki odzyskania przez Polskę niepodległości. Ten cel przyświecał polskim organizacjom paramilitarnym gotującym swych członków do zbrojnego uczestnictwa w wojnie, by tym samym przybliżyć moment odzyskania niepodległości. W książce znajdziemy zwięzłe informacje o polskich organizacjach, które stanowiły źródło zasilania Legionów Polskich, jedynej polskiej siły zbrojnej aktywnie uczestniczącej w działaniach wojennych. Ukazany jest proces powstawania Legionów z wyeksponowaniem tych epizodów, które odnosiły się do legionistów wywodzących się Buczkowic, Żywiecczyzny i Białej. Ukazane są drogi formacji legionowych na frontach I wojny światowej, z tym jednak, że w większym stopniu są to drogi II Brygady Legionów, z którą związane były losy zdecydowanej większości buczkowian. Działania wojenne Legionów, w tym buczkowian, ukazane są na tle polityki zaborców względem tej formacji i samego twórcy Legionów Józefa Piłsudskiego. Istotą tej polityki było maksymalne wykorzystanie patriotycznych pobudek masy żołnierskiej dla osiągnięcia celów zakładanych przez Austrię i Niemcy bez podejmowania zobowiązań co do dalszych losów Polski. Powstałe na tym tle rozterki żołnierskie znalazły w książce ilustrację. Na działania zaborców zostały nałożone wewnątrzpolskie polityczne spory, a także animozje personalne, które kształtowały klimat tamtego czasu.
Druga część książki poświęcona jest ukazaniu rozległego materiału archiwalnego, jakim jest zamieszczony na 190 stronach zbiór zachowanych listów ocalonych przez rodzinę buczkowianina, legionisty, który, jako jeden z dwóch naszych rodaków, był członkiem Legionu Śląskiego sformowanego w Cieszynie. Jest to zbiór unikalny, który w książce został przedstawiony w kolorze. Znajdują się w tej korespondencji nie tylko sprawy codzienne z żołnierskiego życia, ale również troska o przyszłość domu rodzinnego, gospodarstwa i prowadzonych interesów. Odnajdujemy w korespondencji opisy bitew i potyczek, a także ślady nieustających koleżeńskich kontaktów z czasów tworzenia Legionów i służby w tej formacji. Korespondencja z okresu poprzedzającego śmierć autora tych listów, wiejskiego nauczyciela Jana Kubicy, pozwoliła również ponad wszelką wątpliwość ustalić w jakim rejonie Europy on poległ.
Książka zawiera obszerny katalog legionistów wywodzących się z Buczkowic lub też z Buczkowicami związanych w chwili zaciągnięcia się do Legionów. To ponad 50 osób, które wyszły ze wsi liczącej w tamtym czasie niespełna 3300 mieszkańców. Część losów tych żołnierzy została ujęta w rozwiniętych biogramach. Noty biograficzne buczkowickich legionistów nigdy dotąd nie były opublikowane.
Książka zawiera również katalog żołnierzy c.k. armii pochodzących z Buczkowic, a którzy zostali w czasie wojny poszkodowani. To polegli, ranni i wzięci do rosyjskiej niewoli. Wykaz ten niestety nie obejmuje wszystkich nazwisk, a tylko te, które zachowały się w ocalałych księgach strat.
Książka „Mieszkańcy Buczkowic w Legionach Polskich w latach 1914-1918” jest bez wątpienia pozycją, która umożliwia dogłębne poznanie tego zapomnianego i dotychczas nie zgłębianego fragmentu dziejów jednej ze wsi galicyjskich, jakimi były Buczkowice. To książka, która dowodzi sensu pracy regionalistów.

Na podkreślenie zasługuje fakt, że część publikacji powstała dzięki współpracy i pomocy życzliwych pasjonatów historii, którym autor wyraził swoją wdzięczność.

Okładka

Okładka