Pro memoria

Opracowanie niniejsze zawiera wszystkie dostępne na koniec maja 2016 roku dane o ofiarach hitlerowskiego terroru w czasie II wojny światowej i okupacji Polski, a także żołnierzach poległych w walkach lub w niemieckiej niewoli. Katalog wskazuje również jeńców pomordowanych na terenie byłego Związku Radzieckiego, a wywodzących się z Buczkowic. Odrębną grupę w katalogu pamięci zajmują cywilne ofiary walk, jakie toczyły się w okresie od połowy lutego 1945 r. do dnia wyzwolenia Buczkowic spod okupacji, czyli do dnia 4. kwietnia 1945 r. W odniesieniu do tej ostatniej grupy ofiar dane oparte są wyłącznie na zapisach w księdze zgonów  (USC). Gdzie jako powód zejścia wskazane są przyczyny śmieci jako te, które miały bezpośredni związek z działaniami wojennymi.

Potrzeba opracowania „Katalogu Pamięci” wyniknęła w związku z publikowanymi w różnych  źródłach niekompletnych danych o ofiarach prześladowań, w tym buczkowiczanach którzy zostali zamordowani, lub stracili życie w czasie II wojny światowej. Podstawowym mankamentem danych oficjalnie publikowanych jest ich niekompletność, a także błędy w datach urodzenia. Spisy ofiar obozów koncentracyjnych ukazują  przede wszystkim (choć również niezbyt ściśle) dane o więźniach, którzy byli osadzeni w KL Auschwitz, a także sporadycznie w innych obozach, jeśli końcowy etap ich życia rozgrywający się w tych obozach poprzedzony był pobytem w KL Auschwitz. Najczęściej w publikacjach brak jest danych o osobach, które poniosły śmierć w obozach położonych na terenie Niemiec lub w Austrii, nie mówiąc już o Alzacji. Wykazy więźniów budowane są często w oparciu o świadectwo zainteresowanych członków rodzin ofiar. Ta sytuacja sprawia, iż część ofiar terroru w spisach jest pominięta, zapomniana.
Intencją tego opracowania, które  obejmuje dane wywodzących się z Buczkowic ofiar II wojny, jest ukazanie pełnego obrazu wojennych strat, jakie poniosła wieś w tym okrutnym czasie. Mimo tych intencji nie można wykluczyć przypadków popełnienia zbrodni na osobach nieujętych w Katalogu. Ciągle bowiem odkrywane są coraz to nowe, nieznane dotychczas  dane. Trzeba jednak mieć nadzieję, że nie będą to przypadki liczne.
Zginęli w obozach koncentracyjnych lub w więzieniu w Mysłowicach

Bysko Józef, ur. 3. października 1893 r. w Buczkowicach, s. Jakuba i Teresy z d. Wrona.
We wczesnej młodości zamieszkał w Bielsku. Z rodziną w Buczkowicach utrzymywał luźne kontakty. Nie jest znana data aresztowania ani jego przyczyny. Uwięziony w KL zginął w tym obozie 8. maja 1942 r. Numer obozowy nie jest znany.

 Cader Wojciech, ur. 2. maja 1915 r. w Buczkowicach, s. Wojciecha i Marianny z d. Więzik.
żeniony w Łodygowicach, nie działał w Buczkowicach. O jego politycznej działalności niewiele wiadomo. Można jedynie domniemywać, że mógł być związany był z organizacją niepodległościową „Racławice”.  Aresztowany w czerwcu 1942 r. w KL Auschwitz od 23. czerwca 1942 r. z numerem obozowym 40679. Zginął 25. lipca 1942 r. rozstrzelany pod ścianą śmierci.

 Gluza Antoni, ur. 21. sierpnia 1909 r. w Buczkowicach, s. Antoniego i Marianny z d. Jakubiec
Jeden z najbardziej aktywnych i światłych działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej w Buczkowicach, jeden ze współtwórców Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego i Czerwonego Harcerstwa we wsi. W czasie okupacji na przymusowych robotach w Oświęcimiu pracujący przy budowie fabryki IG Farbenindustrie AG. Członek przyobozowej komórki ruchu oporu. Aresztowany za tę działalność i osadzony w KL Auschwitz 11. sierpnia 1943 r. Nr obozowy w KL Auschwitz nieznany. Od 8.maja 1944 r. więzień KZ Struthof-Natzweiler z numerem obozowym 16442 m. in. w komandzie Hasslach –Kingzingthal. Wielokrotnie karany m.in. za próbę ucieczki. Więzień KZ Dachau komando Allach. Nr obozowy w KZ Dachau 100953. Dokładna data śmierci i miejsce w którym nastąpiła nie są znane. Mogło to mieć miejsca tak w Struthof-Natzweiler, jak w Dachau, dokąd ewakuowani byli żyjący jeszcze więźniowie pierwszego z wymienionych obozów.

Gluza Jan, ur. 12. października 1912 r. w Buczkowicach, s. Jana i Julii z d. Moczek.
Aktywny działacz lewicy socjalistycznej, jeden z lokalnych przywódców robotniczych, działacz Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego i Czerwonego Harcerstwa. Od 4. grudnia 1941 r. więzień tzw. ”wychowawczy” (Erzieungshäftlinge) w KL Auschwitz. Pierwszy numer obozowy w tej kategorii więźniów  EH-23662, zaś po zmianie systemu numeracji- E-671. Po upływie okresu „resocjalizacji” zwolniony z obozu 5. lutego 1942 r. w ciężkim stanie zdrowia. Aresztowany ponownie, od 10.września 1943 r. osadzony w KL Auschwitz jako więzień polityczny z numerem obozowym 149382. Zmarł w obozowym szpitalu ( rewirze) 27. stycznia 1944 r.

 Janica Józef, ur. 14. marca 1896 r.  Buczkowicach , s. Jana i Marianny z d. Pilarz. Przy ustalaniu daty urodzenia oraz imion rodziców popełnione zostały w przeszłości nieścisłości spowodowane błędnym zapisem tej daty w dokumentacji obozowej. Pracownik Poczty Polskiej w Białej, a wcześniej, żołnierz Legionów Polskich w l. 1914- 1918 i wojny polsko-bolszewickiej w okresie 1919-1920. Aresztowany 10. listopada 1939 r. w pierwszym dniu obecności w pracy, gdzie stawił się na wezwanie władz niemieckich. Uwięziony w KZ Sachsenhausen k. Oranienburga. Nr obozowy w tym obozie 5521. Pomiędzy 24. Lutego 1940 r. a 14.kwietnia 1940 r. przetransportowany do KZ Flossenbürg, gdzie otrzymał numer obozowy 2199. Po 14.kwietnia 1940 przeniesiony do KZ Dachau, skąd brak danych o dacie dotarcia do obozu, a także o danych identyfikacyjnych (numerze obozowym). Józef Janica poniósł śmierć 30 października 1940 r. o godz. 3.10. Wg oficjalnej dokumentacji zgonu śmierć nastąpiła z powodu ataku serca. Świadek śmierci Józefa Janicy stwierdził, że faktyczną przyczyną śmierci był cios w głowę drewnianą pałka, zadany przez jednego z SS-manów. Akt zgonu noszący numer 962/1940 był podstawą wydania świadectwa zgonu przez urząd stanu cywilnego w  Dachau 24. sierpnia 1942 r.

 Kanik Józef, ur. 1. lipca 1915 r. w Wilkowicach, zamieszkały w Buczkowicach.
Nie znamy szczegółów działalności, które mogły by stanowić przesłankę aresztowania. Aresztowany i uwięziony w KL Auschwitz od 18. grudnia 1941 r. jako tzw. „więzień wychowawczy”. Numer obozowy E 851. Zginął 24. kwietnia 1942 r. Akt zgonu nr 1583/ 1942 wskazał, że śmierć nastąpiła o godzinie 13.10 z powodu grypy.

Kocurek Józef, ur.30. kwietnia 1904 r. w Buczkowicach, s. Józefa I Anny z d. Kubica.
Aresztowany za działalność polityczną. Z zawodu nauczyciel. W chwili aresztowania pełnił funkcje kierownika szkoły w Częstochowie. Jest ofiarą donosu rodziców dzieci, z którymi prowadził zajęcia. Daty aresztowania nie znamy. Znany jest fakt i data przewiezienia Józefa Kocurka transportem z Radomia do KL Auschwitz. Miało to miejsce 6. czerwca 1942 r. Numer obozowy KL Auschwitz 38004. Śmierć, która została odnotowana 6. września 1942 r. poprzedzona była pobytem w obozowym tzw. rewirze-szpitalu. Tej śmierci towarzyszył fakt, że buczkowicka część  rodziny Józefa Kocurka nie mogła zapisać na swoje konto przyzwoitej, patriotycznej postawy  w relacjach z okupantem.

 Kubica Józef, ur. 1. stycznia 1926 r. w Buczkowicach, s. Antoniego i Franciszki z d. Migdał.
Politycznie niezaangażowany, choć jako powód osadzenia go w KL Auschwitz wskazuje się udział w ekipie kolejarzy, która wadliwie sformowała pociąg. Pociąg ten uległ katastrofie, co zostało uznane za dowód sabotażu. W KL Auschwitz od 2. listopada 1944 r. jako ……więzień polityczny W ramach ewakuacji obozu Auschwitz 25. stycznia 1945 r. został ujęty w liście wywozowej do KZ Mauthausen. Dotarł do KZ Mauthausen i z numerem obozowym 118958 został przydzielony do filii Melk Quarz n/Dunajem, gdzie w sztolniach trwała produkcja na rzecz koncernu Daimler Benz-Puch. Ostatni zapis na karcie więźnia nie dotyczący jego śmierci został dokonany 29. stycznia 1945 r. Przed nadchodzącym frontem więźniowie byli ewakuowani koleją i pieszo. Data i miejsce śmierci Józefa pozostały nieznane.

Kubica Szymon, ur. 6. października 1880 r. w Buczkowicach, s. Józefa I Marianny z d.Gruszecka.
Oficer austriacki w stanie spoczynku o specjalności kwatermistrzowskiej. Brat wójta Buczkowic. Po odzyskaniu niepodległości w roku 1918 zaangażowany jako pracownik cywilny Wojska Polskiego do tworzenia bazy dla garnizonów na kresach wschodnich (m.in. Tarnopol). Stale mieszkał w Krakowie. Powody aresztowania i osadzenia w KL Auschwitz nie są znane. W obozie od 24. kwietnia 1942 r. ze statusem więźnia politycznego. Numer obozowy 32528. Zginął 27. maja 1942 r. pod ścianą śmierci. Akt zgonu Nr 9000/1942 stwierdza, że śmierć nastąpiła o godz. 15.30 na skutek ataku serca.

 Kubica Władysław. ppor. ps. „Halny”, ur.19. maja 1913 r. w Buczkowicach, s. Józefa i Marii z d. Wrona.
Członek ZWZ. Aresztowany nocą 25/26 września 1942. Osadzony w Mysłowicach. Po trwających wiele tygodni przesłuchaniach został rozstrzelany 25 stycznia 1943 r. Ciało spalono w krematorium KL Auschwitz

Milota Ferdynand, ur. 28. Listopada 1886 r. w Strakonicach (Czechy), s. Wojciecha i Katarzyny z d. Kanta.
Legionista 3 i 6 p.p. Legionów Polskich, sierżant. Kadrowy pracownik Buczkowickich Fabryk Mebli Giętych Thonet Mundus w Buczkowicach. Działacz Polskiego Związku Zachodniego w Bielsku. Aresztowany po zajęciu Bielska i Białej przez Niemców, tj. po 3. września 1939 r. Osadzony w obozie przejściowym w Ostrawie, a następnie w KL Buchenwald k. Weimaru. Nr obozowy nie jest znany. Zmarł w tym obozie 10. stycznia 1940 r. Oficjalne powody śmierci nie są znane. Przed uwięzieniem cierpiał na chorobę wrzodową żołądka, a także chorobę serca, które mogły spowodować śmierć. Prochy przesłane rodzinie we wrześniu 1941 zostały pochowane w rodzinnym grobie na buczkowickim cmentarzu.

Moczek Stanisław, ur. 17. września 1922 r. w Buczkowicach, s. Józefa i Teresy z d. Ślusarczyk.
Zesłany na roboty przymusowe do wsi Kreinsdorf (Krajanów) w powiecie Kłodzko k.Neurode (Nowa Ruda). Miejscem jego pracy było gospodarstwo pod numerem 14 w tej wsi. Trudne warunki pracy w gospodarstwie spowodowane złym traktowaniem sprawiły, że Stanisław dwukrotnie uciekał z miejsca zesłania. Po drugiej ucieczce ukrywał się u  swych krewnych. Został jednak skłoniony do oddania się w ręce policji. To spowodowało, że został osadzony w KL Auschwitz. Fakt ten został potwierdzony przez mieszkańca Buczkowic zatrudnionego przy budowie IG Farbenidustrie AG.  Nie jest znana data przetransportowania Stanisława Moczka do KL Auschwitz ani jego numer obozowy. Z wniosku z roku 1960 r. uznany przez Sąd Powiatowy w Bielsku-Białej za zmarłego 26. stycznia 1944 r. Inne dostępne dokumenty związane z rodziną Stanisława wskazują, że data ta jest faktyczną, a nie tylko urzędowo stwierdzoną datą śmierci. Tak dokładne określenie daty zgonu wskazuje, że najbliższa rodzina znała okoliczności i czas śmierci Stanisława.

 Płachetka Jan, ur. 20. czerwca 1925 w Buczkowicach, s. Laurentego i Marianny z d. Kubica. Był synem mieszkańca Mszany Górnej i rodowitej buczkowiczanki. Ze względu na wiek niezaangażowany w działalność polityczną. Nie są znane powody aresztowania i osadzenia w KL Auschwitz. Nie można wykluczyć, że powodem tym było niepodejmowanie pracy mimo takiego obowiązku, wynikającego z prawa okupacyjnego. Skazany na śmierć wyrokiem sądu doraźnego i niezwłocznie stracony 25. lipca 1942 r. Dane na temat czasu aresztowania oraz numeru obozowego w KL Auschwitz nie są znane.

 Sanetra Jan, ur. 22. sierpnia 1892 r. w Kalnej, zamieszkały w Buczkowicach, s. Michała i Marii.
Członek ZWZ. Aresztowany 12. lutego 1943 r. więziony w więzieniu Gestapo w Bielsku. Od 27. Lutego 19453 r. w KL Auschwitz z numerem obozowym 104370. Rozstrzelany 2. czerwca 1943. o godz.18.31. Wersja oficjalna przyczyny zgonu- atak serca.

Sanetra Władysław, ur. 7.października 1920 r. w Buczkowicach, s. Jana i Teresy z d. Waluś.
Członek ZWZ. Aresztowany 12. lutego 1943 r. i osadzony w więzieniu Gestapo w Bielsku. Od 27.lutogo 1943 r. w KL Auschwitz z numerem obozowym 104369. Rozstrzelany 2. czerwca 1943 r. o godz. 18.32. Wg oficjalnego aktu zgonu przyczyną śmierci był atak serca.

Schöngut Władysław, ur. w Buczkowicach, 24. czerwca 1924, s. Józefa i Karoliny z d. Zolich.
W buczkowickich księgach urodzeń nie widnieje, ale występuje w księgach Rybarzowic. Przyczyna tej rozbieżności nie jest znana. Data osadzenia w KL Auschwitz oraz numer obozowy nie są znane. Wg jednych źródeł zginął 30. października 1943 r., zaś wg innych, późniejszych danych (publikacja I. Pająk) zgon nastąpił 31. sierpnia 1942 r. Akt zgonu Nr 26242/1942 wskazuje jako przyczynę śmierci o godz. 20.15 niewydolność mięśnia sercowego w związku z tyfusem plamistym (Herzmuskelschäde nach Flecfieber). Porównanie obu dat śmierci podawanych w oficjalnych publikacjach, a także numeru aktu zgonu przemawia za tym, by uznać za prawdziwą datę zgonu 31. sierpnia 1942 r.

Steblik Andrzej, ur. 5. grudnia 1922 w Buczkowicach, s. Michała i Franciszki z d. Moczek.
Wywodził się z ubogiej rodziny. Politycznie niezaangażowany zapewne ze względu na cechy osobiste. Zesłany na roboty przymusowe do miejscowości Tłustomosty (niem. Stoltzmütz ) w pow. głubczyckim niedaleko Kietrza. Aresztowany z nieznanych powodów w trakcie trwania zesłania. Nie są znane data aresztowania, data osadzenia w KL Auschwitz, a także numer obozowy. Zginął 4. grudnia 1942 r. o godz. 16.50. W akcie zgonu Nr 42931/1942 potwierdzonym przez lekarza obozowego powodem śmierci był nagły zawał serca (plötzlicher Herztod). Dane o jego śmierci widnieją w t. 20 na str. 126 dokumentacji Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkanau. Data zgonu wskazana wyżej jest datą poprawną, na co zwraca się uwagę. wobec podawanych wcześniej danych błędnych.

Stec Alojzy, ur. 5. lutego 1909 r. w Buczkowicach, s. Józefa i Franciszki z d. Wrona.
Aresztowany 25. października 1944 r. za działalność polityczną-przynależność do PPR. Brat Józefa ujętego w niniejszym katalogu. Po miesięcznym pobycie w więzieniu Gestapo w Bielsku, wywieziony 25. listopada 1944 r. do więzienia w Mysłowicach, gdzie był więziony do 18. stycznia 1945 r. W tym dniu wraz z innymi więźniami politycznymi został wywieziony do KL Gross Rosen na Dolnym Śląsku, gdzie pracował w kamieniołomach do 11. lutego 1945 r. z numerem obozowym 109392. Z tym numerem 11. lutego 1945 r. zbiorowym transportem wywieziony został do KZ Mittelbau/Nordhausen (Dora), jako ślusarz. Widniał pod pozycją 2797 listy wywozowej. Brak jest informacji na temat przydziału Alojzego do komand pracy. Nie jest też znana data jego śmierci ani miejsce, w którym ona nastąpiła. Świadkowie przebywający w tym samym czasie w Mittelbau twierdzą, że Alojzy zginął w połowie marca 1945 r., jednak nie byli  oni naocznymi świadkami tego wydarzenia.

 Stec Józef, ur. 29. sierpnia 1905 r. w Buczkowicach, s. Józefa i Franciszki z d. Wrona.
Aresztowany 25.października 1944 r. w związku z działalnością polityczną w Polskiej  Partii Robotniczej i szeroka kampanią represji mającą na celu likwidacje lewicowych grup oporu. Osadzony w Bielskim więzieniu Gestapo w Bielsku przez miesiąc został przetransportowany do więzienia w Mysłowicach. Stamtąd przeniesiony został do KL Gross Rosen, gdzie nadany mu został numer obozowy 111744. 11. lutego 1945 r. został wywieziony z Gross Rosen (Rogoźnica) do KZ Mittelbau-Dora. W liście wywozowej widniał pod poz. 2798 jako ślusarz. W Mittelbau został skierowany do Juliushütte w obozie Ellrich vel Erich występującym pod nazwą Mittelbau II. Okoliczności śmierci nie są znane. Data zgonu -23 marca 1945 r. wynika z meldunku obozowego.

 Zemanek Jan, ur. 16. lutego 1895 r. w Buczkowicach, s. Marcina i Marianny z d. Tarnawa.
Legionista 3.p.p.Legionów Polskich komendant posterunku Policji Państwowej w Łabowej k. Nowego Sącza. Członek ZWZ. Więzień KL Auschwitz od końca lutego 1943 r. Nr obozowy 112666. Między 19 a 25 kwietnia 1943 r. przetransportowany do KZ Mauthausen/Gusen Nr obozowy w Gusen 14705. Rozstrzelany 8. lipca 1943 r. Akt zgonu 894/1953 wydany w Arolsen 21. czerwca 1987 r.

Wieczorek Józef, ur. 18. Września 1913 r. w Buczkowicach, s. Jakuba i Anny.
Członek ZWZ. Aresztowany najprawdopodobniej 12. lutego 1943 r. razem z innymi członkami grupy ZWZ osadzony w KL Auschwitz. Numer obozowy nie jest znany. Rozstrzelany 2. czerwca 1943 r. o godz. 18,24. Akt zgonu Nr 23416/1943.

 Wrona Elżbieta, ur. 6. kwietnia 1908 r. w Buczkowicach, c. Michała i Teresy z d. Huczek.
Panieńskie nazwisko- Byrdy. Politycznie niezaangażowana. Matka dwojga dzieci. Aresztowana w następstwie meldunku straży przemysłowej- Werkschutzu za rzekome wykroczenie o charakterze gospodarczym na szkodę przedsiębiorstwa włókienniczego. Data aresztowania nie jest znana. W KL Auschwitz od 22. lipca 1943 r. z numerem obozowym 50399. Zginęła w tym obozie 9. grudnia 1943 r. o godz. 9.30 po niespełna pięciu miesiącach uwięzienia. Przyczyną śmierci ogólne wyczerpanie organizmu (algemeine Körperschwäche). Akt zgonu Nr 33901/19453 Data urodzenia oraz imiona rodziców stwierdzone na podstawie ksiąg stanu cywilnego USC Buczkowice różnią się od podanych w opracowaniu I. Pająk

 Wrona Władysław, ur. 27. czerwca 1894 r. w Buczkowicach, s. Józefa i Anny z d. Kubica.
Działacz Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Buczkowicach, członek Narodowej Demokracji. W czasie okupacji  współdziałający z lewicą socjalistyczną. Brak jest danych na temat daty aresztowania, jednak wiele znanych okoliczności wskazuje, że miało to miejsce pod koniec października 1944 r. w czasie masowych aresztowań ludzi związanych z lewicą. Osadzony w więzieniu Gestapo w Bielsku, przewieziony do więzienia w Mysłowicach. Świadkowie tamtych wydarzeń wskazali, że Władysław Wrona opuszczał więzienie bielskie w bardzo ciężkim stanie zdrowia po przesłuchaniach. Po krótkim pobycie w Mysłowicach wraz z dużym transportem więźniów politycznych został przetransportowany do KL Gross Rosen. Najprawdopodobniej tu otrzymał numer obozowy 26496. W tym obozie zmarł 6. grudnia 1944 r., co zostało wskazane już po wyzwoleniu obozu w wykazie zmarłych (poz. 75 wykazu). Dane te jednoznacznie przeczą wcześniejszym informacjom, jakoby Władysław Wrona zginął w Mittelbau/Nordhausen. Te niepotwierdzone informacje były podstawą postanowienia Sądu Powiatowego w Bielsku (sygn. akt II Ns 1392/610 za zmarłego 15. lutego 1945 r.w KL Nordhausen (Dora). Prawdziwa data śmierci Wł. Wrony to 6. grudnia 1944 r.

 Zor (vel Żor) Antoni, ur. 23. grudnia 1911 r. w Buczkowicach, s. Stanisława i Zofii Marek, co wynika z księgi urodzeń parafii Buczkowice.
Do aresztowanie doszło w okresie, gdy przebywał poza Buczkowicami. Wymieniany jest jako miejsce zamieszkania Żywiec, a w innym opracowaniu Wapienica. W KL Auschwitz od 16. marca 1943 r. z numerem obozowym 108592. Zginął 15. maja 1943 r. I. Pająk natomiast wymienia dzień śmierci 16. czerwca 1943 i godz. 10,10. Akt zgonu Nr 19989/ 1943 wskazuje jako przyczynę śmierci nieżyt jelit.

 Zginęli w publicznych egzekucjach

 Juraszek Stanisław, ur. 22.marca 1914 r. w Buczkowicach, s. Józefa i Julianny z d. Migdał.
Człowiek o ukształtowanych poglądach lewicowych, które umiarkowanie, ale zdecydowanie prezentował. Utrzymywał rodzinę i siebie prowadząc niewielki sklep z art. spożywczymi i przemysłowymi. Jako utalentowany skrzypek zarabiał jako członek kapeli. Znany w środowisku jako człowiek niepokorny, odważny, a jednocześnie troskliwy mąż i ojciec. Utrzymywał kontakty z Józefem Habdasem, późniejszym dowódcą grupy partyzanckiej. Aresztowany końcem czerwca 1940 r. wraz z Józefem Kubicą i Józefem Sternalem, osadzony został w więzieniu w Mysłowicach. W czasie wydarzeń tzw.„krwawej środy” w Olkuszu dowieziony do tego miasta i rozstrzelany 16. lipca 1940 r. w dwudziestoosobowej grupie straceńców: 15 więźniów z Mysłowic i 5 mieszkańców Olkusza. Ciała rozstrzelanych wywieziono w kierunku Trzebini. 30. września 1940 r. olkuski ksiądz wydał akt zgonu Nr 123/1940 .

 Kubica Józef, ur. 6. lutego 1883 r. w Buczkowicach, s. Jana i Teresy z d. Faber.
Politycznie niezaangażowany. Aresztowany pod koniec czerwca 1940 r. (razem z Józefem Sternalem) w następstwie donosu, złożonego przez nieustalonego do dziś donosiciela. Po przesłuchaniach w bielskim Gestapo przetransportowany do więzienia w Mysłowicach, pozostającego pod nadzorem KL Auschwitz. Po wydarzeniach w Olkuszu w nocy z 15/16 lipca 1940 r. przewieziony do tego miasta i rozstrzelany 16. Lipca 1940 r. w publicznej  egzekucji wraz z innymi więźniami tego więzienia i pięcioma przypadkowymi mieszkańcami Olkusza. Wraz z nim zginęli buczkowiczanie: Józef Sternal i Stanisław Juraszek.

 Sternal Józef, ur. 12.lutego 1906 r. w Buczkowicach, s. Michała i Teresy z d. Gluza.
Z zawodu stolarz i tokarz w drewnie. Współdziałający z grupą partyzancką Józefa Habdasa zanim wykrystalizował się jej lewicowy charakter. Służył oddziałowi w zapewnieniu dostaw żywności i przechowując broń. Dokładna data aresztowania nie jest możliwa do ustalenia. Z przeprowadzonego w kwietniu i maju roku 2007 wywiadu wynika, że ujęcie Sternala miało miejsce pod koniec pierwszego półrocza 1940 r. w trakcie akcji skierowanej również przeciwko dwóm innym mieszkańcom Buczkowic. Po przesłuchaniach w bielskim Gestapo osadzony w więzieniu w Mysłowicach. Sternal został rozstrzelany 16. lipca 1940 r. w czasie publicznej egzekucji w Olkuszu wraz z czternastoma innymi więźniami tego więzienia i przypadkowo wybranymi mieszkańcami miasta. Egzekucja była odwetem za przypadkową śmierć niemieckiego policjanta Ernsta Kaddatza. Śmierć została potwierdzona aktem zgonu Nr 124 z 1940 r. wydanym 20. września 1940 r przez rzymsko-katolicki urząd parafialny w Olkuszu. Dokument podpisał ks. Stanisław Sobieraj.

 Wrona Józef, ur. 30. listopada 1921 r. w Buczkowicach, s. Józefa i Anieli z d. Huczek.
Członek Oddziału Górskiego Gwardii/ Armii Ludowej Józefa Habdasa ps. „Kwaśny” W akcjach zbrojnych grupy nie brał udziału a użyczał schronienia dowódcy oddziału, |przekazywał informacje i żywność. Pracował w zakładach metalowych, których przed wybuchem wojny właścicielem był Ludwik Wymiatałek. Pozostawał pod stałą obserwacja niemieckiej policji. Aresztowanie przed bramą zakładu pracy miało zapewne związek z aresztowaniami Alojzego i Jana Sikorów z Mesznej. Data aresztowania Józefa Wrony nie została odnotowana. Można jedynie domniemywać, że mogło to nastąpić początkiem grudnia 1943 r. Po przesłuchaniach w bielskim Gestapo został osadzony w KL Auschwitz (numeru obozowego nie znamy, a także nie wiemy czy był on nadany). Sąd doraźny skazał Wronę na śmierć. Miejscem egzekucji stały się Gilowice k. Żywca, gdzie Niemcy zarządzili publiczną egzekucję. Była ona odwetem, za śmierć dwóch niemieckich żandarmów, którzy zginęli z rąk polskich partyzantów w domu  Wincentego Gąsiorka. Egzekucję wyznaczono na 2. marca 1944 r. na łące nad potokiem Łękawka. Powieszonych zostało dziewięciu skazańców w tym: Józef Wrona, Jan Sikora, Ludwik Gawlik i Wincenty Gąsiorek.

 Więźniowie obozów koncentracyjnych, którzy przeżyli

 Cader Józef, urodzony 6. lutego 1914 r. w Buczkowicach, s. Michała i Julianny z d. Kania.
Członek grupy ZWZ w Buczkowicach, którą dowodził Władysław Kubica ps. „Halny”. W stosunku do pozostałych członków grupy aresztowany z opóźnieniem, które byłospowodowane błędem w imieniu podejrzanego. Niemcy aresztowali Władysława Cadra zamiast Józefa. Po wyjaśnieniu pomyłki Józef Cader osadzony został w KL Auschwitz, a następnie przetransportowany do KZ Mautchausen /Gusen. Tam pracował m.in. w komandzie piaskowni. Epizody z jego życia obozowego w Mauthausen dotyczące próby nieskutecznego werbowania do Volksturmu zostały odnotowane w książce St. Dobosiewicza „Mauthausen/Gusen Obóz zagłady” (str. 375). Po wyzwoleniu i powrocie do kraju pełnił różne funkcje w przemyśle, a następnie został funkcjonariuszem Milicji Obywatelskiej na Ziemiach Odzyskanych. Był m.in. wysokim oficerem w Komendzie Wojewódzkiej w Opolu. Zmarł 5. lutego 2001 r. w Buczkowicach. Jego mogiła znajduje się na buczkowickim cmentarzu.

 Kułas Jadwiga Antonina z d. Huczek, ur. 19. maja 1926 r. w Buczkowicach. Córka Macieja i Marianny z d. Byrdy.
Obecnie ostania z żyjących członków Oddziału Górskiego Armii Ludowej dowodzonego przez Józefa Habdasa ps. „Kwaśny”. Oddział działał na terenie południowej części powiatu bialskiego i bielskiego, żywieckiego, a także w powiecie cieszyńskim. Jadwiga Kułas jest jedynym, naocznym świadkiem śmierci swego dowódcy 6. sierpnia 1944 r. W oddziale pełniła funkcje łączniczki. Aresztowana 6. sierpnia 1944 r. W więzieniu Gestapo w Bielsku od 7. sierpnia 1944 r. została przewieziona do KL Auschwitz i osadzona w Bloku Śmierci wraz z innymi osobami, które oskarżone były o uczestnictwo w działaniach partyzantów J. Habdasa. Po trzymiesięcznym pobycie w KL Auschwitz zakwalifikowana do transportu do KZ Ravensbrück i tam osadzona. Pracowała w komandzie zewnętrznym w Grüneberg (Zielonej Górze) w fabryce amunicji. Zbliżający się front i akcja Międzynarodowego Czerwonego Krzyża sprawiła, że znalazła się w grupie blisko dwutysięcznej więźniarek, które zostały wywiezione dla ratowania zdrowia do Szwecji. Mając możliwość pozostania tym kraju wybrała powrót do ojczyzny. Obecnie na emeryturze.

 Mędrzak Władysław, ur. 29.10 1914 r. w Buczkowicach, s. Jana i Anny z d. Moczek.
Miejsce urodzenia –dom nr 60 (nr aktu urodz.108/1914 ) wydanego 7. 11 1914 r. Powody aresztowania i osadzenia w KL Auschwitz nie są znane. W KL Auschwitz od 22. stycznia 1943 r. z numerem obozowym 92396. Od 12. marca 1943 r w KZ Flossenbürg. Numer obozowy z tego obozu nieznany. Władysław Mędrzak obóz przeżył, choć nie są znane informacje o okolicznościach kończących pobyt w obozie (wyzwolenie, czy wcześniejsze zwolnienie). W r. 1953 mieszkał w Łodygowicach ( nr domu 699). Ten fakt wynika z jego pisma z 20.lipca 1953 r. w którym zwraca się do USC Buczkowice o dokonanie wpisu do ksiąg stanu cywilnego danych o swoim ojcu. Władysław Mędrzak zmarł w Żywcu 26. maja 1998.

 Starczak Zofia, ur.11. maja 1908 r. w Rybarzowicach, zamieszkała w Buczkowicach, córka Michała i Julianny z d. Gruszecka.
Urodzona w Rybarzowicach zamieszkała w Buczkowicach po zamążpójściu za Antoniego Huczka (pierwszego męża). Blisko spokrewniona z rodziną Jadwigi Kułas z d. Huczek. Aresztowana początkiem sierpnia 1944 pod zarzutem udzielenia schronienia poszukiwanemu Józefowi Habdasowi, dowódcy Oddziału Armii Ludowej, a także popełnienia innych wykroczeń. Po czasowym pobycie w areszcie policyjnym w Szczyrku, a później w więzieniu Gestapo w Bielsku, wywieziona do KL Auschwitz i osadzona w Bloku Śmierci wraz z innymi współoskarżonymi o współpracę z partyzantami Habdasa. Pozostała w Auschwitz do czasu rozpoczęcia ewakuacji obozu. Zofia Starczak znalazła się wśród uczestników marszu śmierci. Na trasie marszu zdołała zbiec. Tułała się przez wiele dni nie mogąc znaleźć schronienia u ludzi, którzy obawiali się represji ze strony Niemców. Udzielali jej jednak pomocy w jedzeniu i przyodziewku. Okrężną drogą dotarła do rodzinnych Rybarzowic, gdzie przygarnęła ją krewna Teresa Waluś. Do Buczkowic powróciła po szeregu tygodniach. Po powrocie do domu Zofia ponownie wyszła za mąż. Przyjęła nazwisko męża-Starczak. Zmarła 29. września 1994 r. Ciało pochowano na buczkowickim cmentarzu.

 Tarnawa Władysław, ur. 19. listopada 1917 r. w Buczkowicach, s. Józefa i Marii z d. Kruczek.
Człowiek o wyrazistych lewicowych poglądach, obeznany z lasem jak mało kto, jako, że jeszcze przed wybuchem wojny zajmował się kłusowaniem. Ukarany za to przez sąd przedwojennej Polski wykonywał karę więzienia już pod władzami okupacyjnymi. Zamiłowanie do broni sprawiło, iż miał kontakty z Józefem Habdasem, a także z Sikorami z Mesznej, zaangażowanymi w działalność PPR, akcje sabotażowe i partyzanckie Aresztowany wraz z grupą ludzi lewicy 25. października 1944r. Przesłuchiwany przez Gestapo w Bielsku był świadkiem „owoców” przesłuchania Wojciecha Moczka, członka oddziału J. Habdasa. Przewieziony do więzienia w Mysłowicach i krótkim pobycie, przetransportowany (17.stycznia 1945) do Gross Rosen. Tu otrzymał numer obozowy 109478, z którym został przewieziony 11 lutego 1945 r. do KZ Mittelbau/Nordhausen (Dora). Napór wojsk radzieckich spowodował ewakuację więźniów tego obozu m.in. do KZ Bergen-Belsen. Tarnawa przebywał W tym obozie od początku maja, po jego wyzwoleniu, do którego doszło 15. kwietnia 1945 r. Do kraju powrócił 25. sierpnia 1945 r. przez Punkt Repatriacyjny w Dziedzicach. Pracował w Fabryce Mebli Giętych A. Wech pod zarządem państwowym w Buczkowicach, a następnie w przedsiębiorstwie „Energoaparatura” zakład w Buczkowicach. Zmarł 29. kwietnia 1988 r. Ciało jego spoczęło na buczkowickim cmentarzu.

 Buczkowiczanie zamordowani w więzieniach Gestapo

 Gluza Michał ur. 16. sierpnia 1920 r. w Buczkowicach, s. Jana i Agnieszki z d. Kania.
Związany z „Sokołem” w Bystrej, gdzie funkcję prezesa pełnił jego wuj, Józef Kania. Pracował w Bielsku w fabryce zdeklarowanego wroga Polaków, Hoinksea. Tu przeżył atak niemieckich samolotów w pierwszych dniach wojny. W gronie rówieśników znalazł się w kręgu organizowanego w Bystrej zalążka ruchu oporu. Angażował się w zbiórkę cywilnej odzieży dla polskich żołnierzy ukrywających się w okolicach Bielska. W jego rodzinnym domu czasowo przebywała grupa tych żołnierzy. Aresztowany 14 lipca 1940, na podstawie donosu w którym zarzucono Michałowi Gluzie posiadanie broni i amunicji. Poddany „ciężkim przesłuchaniom” na posterunku w Szczyrku oraz w bielskim Gestapo wskazał miejsce ukrycia broni i amunicji. Sądzony przez Sad Specjalny w dniach 12 listopada i 12 grudnia 1940 r. skazany na karę śmierci „pod gilotyną”. Ministerstwo Sprawiedliwości Rzeszy zaleciło natychmiastowe wykonanie kary. Egzekucja odbyła się 19. grudnia 1940 r. o godz. 5.30 rano na dziedzińcu więzienia we Wrocławiu. Ciało zostało przekazane Instytutowi Anatomii we Wrocławiu. Komunikat o wykonaniu wyroku śmierci był we wsi ogłoszony plakatami. Pozostali członkowie rodziny poddani zostali represjom.

 Moczek Wojciech, ur. 9. kwietnia 1909 r. w Buczkowicach, s. Jana i Marii z d. Kosarz
Z zawodu tkacz. Uczestnik kampanii wrześniowej w 3. Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie. Po 17. września 1939 w niewoli radzieckiej, z której został zwolniony. Utalentowany muzycznie. Wirtuoz gry na akordeonie i trąbce. Członek oddziału Górskiego Gwardii/ Armii Ludowej dowodzonego przez Józefa Habdasa ps. „Kwaśny”. Przyjaciel Habdasa i rodziny Alojzego Sikory z Mesznej. Ze względu na pracę w przemyśle nie brał udziału w bojowych akcjach oddziału, lecz pośredniczył w przekazywaniu informacji, udzielał w swoim domu rodzinnym schronienia członkom oddziału. Aresztowany pod koniec października 1944 r. w czasie akcji likwidacji lewicowego ruchu oporu osadzony w więzieniu Gestapo w Bielsku i tam przesłuchiwany Poddany biciu i torturom nie przeżył. Dokładnej daty śmierci nie znamy. Zapewne miało to miejsce pomiędzy 25 października, a końcem stycznia 1945 r.-przed data wyzwolenia Bielska przez Armię Radziecką.(12 lutego 1945 r.).

 Tarnawa Teresa, ur. 24. czerwca 1874 r. w Buczkowicach, c. Tomasza Kubicy i Marianny z d. Cader.
Nazwisko Tarnawa przyjęła po zamęściu w roku 1906 za Antoniego Tarnawę. Niezaangażowana politycznie. We wsi zaliczana do grupy ubogich mieszkańców. W obejściu jej domu partyzanci Oddziału Górskiego Gwardii/Armii Ludowej Józefa Habdasa urządzili swoją kryjówkę. Teresa Tarnawa dostarczała im żywność. Do aresztowania Teresy Tarnawa doszło po nieudanej obławie na członków oddziału, która miała miejsce pomiędzy końcem maja, a końcem lipca. Miejsce spotkania partyzantów zostało zdradzone Niemcom przez niejakiego Smurzyńskiego, agenta Gestapo ulokowanego w oddziale. Partyzanci uniknęli aresztowania. Niemcy spalili dom przesłuchania w bielskim Gestapo. Zginęła mając 7o lat. Daty śmierci i miejsca pochówku nie znamy.

 Tarnawa Stanisław, ur. 1.lipca 1914 r. w Buczkowicach, s. Antoniego i Teresy z d. Kubica
Politycznie niezaangażowany. Ze względu na kryjówkę , która w obejściu rodzinnego domu Stanisława urządzili partyzanci J. Habdasa znalazł się w kręgu ofiar represji niemieckich. Pracował zawodowo w jednym z bielskich przedsiębiorstw. Nie był żonaty, opiekował się swoją matka , która od września 1933 r. była wdową. Aresztowany wraz z matką w okolicznościach opisanych w jej biogramie. Również on nie przeżył przesłuchań w bielskim Gestapo. Data śmierci oraz miejsce pochówku nieznane.

 Ofiary Polenlagrów Nr 28 i 92

 Juraszek Władysław ur. 12. kwietnia 1910 r. w Buczkowicach, s. Józefa i Julianny z d. Migdał
Politycznie niezaangażowany. Brat wymienionego wcześniej Stanisława, rozstrzelanego w Olkuszu 16. lipca 1943 r. Wraz z rozdzieloną rodziną został objęty akcja wysiedleńcza w połowie roku 1942. W jego domu nie został osiedlony żaden niemiecki sadnik. Najmłodsza córka Władysława pozostała w Rybarzowicach pod opieką bezdzietnego małżeństwa. Główna część rodziny została osadzona w Polenlagrze Nr 92 Katscher. Władysław Juraszek pracował w wapienniku przy produkcji wapna. Zmarł w obozie w roku 1943, na  gruźlicę, tzw. galopujące suchoty.

 Kubica Jan, ur. w r. 1872 w Rybarzowicach, s. Jakuba i Reginy z d. Kropacz zamieszkały w Buczkowicach od ok. 1900 r. Politycznie niezaangażowany. W tryby machiny niemieckich represji został wciągnięty w czerwcu roku 1942, kiedy rodzina jego syna Szczepana, wraz z którą mieszkał została wysiedlona w trakcie przygotowywania siedlisk dla niemieckich bauerów-kolonistów. Rodzina została odosobniona w Polenlagrze Nr 28 w Orzeszu k. Mikołowa. Jan Kubica ze względu na zaawansowany wiek  nie był przydatny do pracy, która mieli wykonywać uwięzieni po deportacji w głąb Rzeszy. Wraz z innymi starcami ulokowany w odrębnym bloku Polenlagru został otruty wraz z innymi uwięzionymi w tym bloku. Ich ciała, jak twierdzi naoczna świadek tamtych wydarzeń, owinięte w papier grzebane były za ogrodzeniem obozu. Data śmierci nie została zapisana.

 Uroda Jadwiga, ur. grudzień 1943 r. w Polenlagrze Katscher Nr 92 , c. Józefa i Heleny z Buczkowic, obecnie ul. Wiślańska 420. Zmarła na owrzodzenie ciała i zapalenia płuc na przełomie kwietnia- maja 1944 po pięciu miesiącach życia z braku pomocy medycznej. Pochowana na cmentarzu w Kietrzu w nieoznaczonym grobie.

 Żołnierze kampanii wrześniowej, walk na Zachodzie i partyzanci ZWZ/AK

 Gołąbek Franciszek, ur. 29. września 1913 r. w Buczkowicach, s. Wojciecha i Katarzyny z d. Dobija.
Przed  obowiązkową  służbą wojskową pracował w przemyśle włókienniczym jako pracownik przędzalni. W l. 1936-1937 służył u Podhalańczyków. Po służbie wojskowej został słuchaczem szkoły policyjnej w Mostach Wielkich, którą skończył w stopniu kaprala policji. Skierowany do miejscowości Orla w terenach północno wschodniej Polski. Po wybuchu wojny wraz z obsada posterunku wycofał się na Litwę z zamiarem opuszczenia Polski. Przypadłości zdrowotne sprawiły, że nie dotarł na statek. Statek z kolegami Franciszka został zaaresztowany przez Armię Radziecką, a po policjantach słuch zaginął. Po powrocie do Szczuczyna został granatowym policjantem zaangażowanych w antyhitlerowski ruch oporu. Pod koniec zimy 1944 r. do miejscowości Różanka dotarła wiadomość o grożącym policjantom niebezpieczeństwie. Wtedy pełna obsada posterunku dołączyła do oddziału partyzanckiego dowodzonego przez por. Piwnika-„Ponurego”. W jednej z akcji zbrojnych w Szczuczynie Nowogródzkim, która rozegrała się 29. kwietnia 1944 r. w nierównej walce pomiędzy 1000 żołnierzy niemieckich i 135 partyzantami zginął Franciszek Gołąbek. Trafiony wieloma pociskami został dobity przez komendanta posterunku policji w Szczuczynie o nazwisku Rose. Gołąbek był jednym z 26 poległych partyzantów. Jego ciało spoczęło w zbiorowej mogile na cmentarzu w Szczuczynie Nowogródzkim.

 Kocur Ferdynand, ur. 1. października 1912  w Buczkowicach, s. Szymona i Karoliny z d. Górna
Z zawodu introligator. Nie mamy informacji na temat odbycia obowiązkowej służby wojskowej przed wybuchem wojny. Został zmobilizowany końcem sierpnia 1939 r. Był prawdopodobnie żołnierzem 3. Pułku Strzelców Podhalańskich stacjonującego w Bielsku. W pierwszych dniach ataku niemieckiego jego stanowiska znajdowały się na stokach Magury. Był w składzie dwóch batalionów, które z gór zostały wycofane w kierunku na Mogilany. Po przemarszu wojska m.in. przez Buczkowice w kierunku Krakowa wszelki ślad po nim zaginął.

 Kubica Wilhelm, ur. 25. czerwca 1921 r. w Buczkowicach, s. Józefa I Marii z d. Migdał.
Informacja o jego śmierci wynika z księgi zgonów parafii Buczkowice z roku 1944. Pod pozycją 38/1944 z maja tegoż roku widnieje wpis o śmierci Wilhelma na skutek eksplozji cysterny (zbiornika) z paliwem, co miało miejsce w maju 1944 r. we Włoszech. W tym czasie toczyły się walki II Korpusu Władysława Andersa ( Monte Cassino) Wpis dokonany zapewne na podstawie informacji o okolicznościach śmierci ze strony rodziny opatrzony jest uwagą, że grób znajduje się we Włoszech. Biorąc zatem pod uwagę czas, w którym śmierć nastąpiła oraz okoliczności w jakich do niej doszło zamieszczamy Wilhelma Kubicę w niniejszym Katalogu jako żołnierza Wojska Polskiego na Zachodzie.

Mędrzak Józef, ur. 6. października 1916 r. w Buczkowicach, s. Jana i Teresy z d. Kuryś.
Zmobilizowany w roku 1939 r. dostał się do niewoli. Jako jeniec wojenny został skierowany do pracy na Dolnym Śląsku. Po wielu poszukiwaniach zdołano ustalić, że miejscem pracy Józefa Mędrzaka była Jelenia Góra. Pracując jako jeniec na tartaku został zabity w trakcie jednego z naloitów alianckich na zakłady pracujące na rzecz wojska, produkujące tworzywa sztuczne i amunicję, a zlokalizowane w tym mieście, noszącym wtedy nazwę Hirschberg. Dokładna data śmierci nie została podana. Jednak przebieg działań wojennych w tym rejonie wskazuje na początek roku 1945.

 Moczek Józef, ur. 3. stycznia 1912 r. w Buczkowicach, s. Jakuba i Zofii z d. Stec
W czasie wybuchu II wojny światowej Józef Moczek miał za sobą kampanie na Zaolziu. Miał tez ukończony kurs podoficerski, który odbył w czasie służby wojskowej. Najazd Hitlera na Polska zastał go w GO Bielsko. Zajmował stanowiska na Błatniej. Wraz z obrońcami |Bielska wycofywał się w kierunku Tych. Po drodze zawarł związek małżeński w Paprocanach. Pod Krakowem, dowodził plutonem w czasie, gdy doszło do starcia z Niemca. W tej walce Józef Moczek zginął.Jest pochowany w Kazimierzy Wielkiej.

Tracz Alojzy, ur. w 1905 r. w Bierach (obecnie gm. Jasienica), s. Jana i Katarzyny z d. Cymbala.
W chwili zawierania małżeństwa w roku 1929 mieszkał w  Mesznej. W Buczkowicach od 1929 r. W chwili wybuchu wojny przez krótki czas przebywał w Bielsku. Stąd wraz z innymi wycofał się na wschód. Nie jest znane miejsce ani data jego śmierci.

Partyzanci Armii Ludowej polegli w walce

Damek Józef- całkowity brak danych osobowych. Jako członek Oddziału Górskiego Armii Ludowej był uczestnikiem wydarzeń 5. sierpnia 1944 r. w Wilkowicach, które zakończyły się śmiercią wszystkich członków grupy bojowej tego oddziału. Wg dostępnych danych dotyczących starcia z Niemcami mowa jest o Józefie Damku, jako o pochodzącym z Buczkowic. Jest jednak pewne, że w Buczkowicach się nie urodził. Nie jest jednak wykluczone, że mieszkał w Buczkowicach.Pewne ślady prowadzą do Mesznej lub Bystrej, jako miejsc urodzenia Józefa, lecz dotychczas n ie udało się ich potwierdzić. Jest wysoce prawdopodobne, że był spokrewniony z Janem Damkiem (seniorem) ojcem wspomnianego niżej Jana Damka.

 Janica Antoni , ur. 14. stycznia 1921 r. w Buczkowicach, s. Katarzyny.
Do trzynastego roku życia wychowywany był wyłącznie przez matkę( córkę Wojciecha i Anny z d. Kanik).W listopadzie 1934 r. zyskał ojczyma, Józefa Bieńka (s. Józefa I Katarzyny z d. Kruczek), który pojął za żonę Katarzynę Janicę, matkę Antoniego. W chwili wybuchu wojny Antoni liczył sobie 18. Lat. Był w wieku, który zobowiązywał do podjęcia pracy. Odmowa wypełnienia tego obowiązku była powodem,(jak wskazują zebrane informacje) ukrywania się, a w efekcie dołączenia do grona mężczyzn, którzy znaleźli się w konflikcie z okupacyjny m prawem stając się zaczynem oddziału partyzanckiego, który zrazu nie nosił politycznego charakteru lecz z czasem znalazł się w orbicie działań partii lewicowej.
Antoni był rodzinnie blisko związany z rodziną Marianny i Czesława Bukowskich. Czesław Bukowski został agentem Gestapo ulokowanym w oddziale partyzanckim, dowodzonym przez Józefa Habdasa. Nosił pseudonim Bubi II. Czesław Bukowski był tym, którego działalność spowodowała ostateczną likwidację oddziału Górskiego Armii Ludowej, a w tym śmierć Antoniego Janicy w Wilkowicach 5. sierpnia 1944r.w czasie starcia z niemiecką wojskowo-policyjną obławą. Miejscem potyczki były zabudowania rodzin Władysława i Franciszka Świergałów na tzw. Kapli . W nierównej walce zginęło pięciu partyzantów, a wśród nich Antoni Janica. Wszyscy polegli spoczęli w zbiorowej mogile na obrzeżu cmentarza parafialnego w Wilkowicach.

 W tej części katalogu wspominamy Józefa Habdasa, dowódcę Oddziału Górskiego Armii Ludowej. Jego działalności poświęcone zostały inne opracowania. Wspominamy te postać, bowiem Józef Habdas został zastrzelony w Buczkowicach 6. sierpnia 1944 r. w miejscu gdzie odpoczywał, nie mając informacji, że 5. Sierpnia została zlikwidowana cała grupa bojowa jego oddziału. Józef Habdas w chwili śmierci był formalnie mieszkańcem Mesznej, lecz ze względu na miejsce, w którym zginął, został pochowany na cmentarzu w Buczkowicach. Jego grób ma status grobu wojennego.

 Wspominamy również Jana Damka, związanego na pewnym etapie wojny z grupą partyzancką, która przekształcona została w Oddział Górski AL. Wymieniamy go jako człowieka, który, nie zapisał się chwalebnie na kartach działań tej grupy. Stawał przed nią pod zarzutem samowolnych wymuszeń żywności wśród mieszkańców Szczyrku. Zginął, jednak nie są znane okoliczności jego śmierci. Nie można wykluczyć, że poległ z rąk samych partyzantów, którzy nie akceptowali takich postępków. Nie jest znana data śmierci ani miejsce pochówku. Jest pewne, zginął poza Buczkowicami. Brak jest bowiem wzmianki w księdze zmarłych i pogrzebanych na miejscowym cmentarzu.

 Zamordowani przez NKWD na terenach b. Związku Radzieckiego

 Białek Roman, Ignacy, ur. 26.października 1891 w Żywcu, s. Tomasza i Marianny z d. Bielewicz.
Doktor medycyny, absolwent Akademii Krakowskiej (r. 1916). Uczestnik I wojny światowej w szeregach c.k. armii austriackiej. W niewoli rosyjskiej. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pracował w wojskowej służbie zdrowia. Od roku 1920 w Buczkowicach.Pełni jednocześnie funkcję tzw. lekarza okręgowego. Aktywny w życiu społecznym wsi. Związany z Towarzystwem Gimnastycznym „Sokół”(w drugiej połowie lat dwudziestych prezes Koła) i Związkiem Powstańców Śląskich. Zmobilizowany przed wybuchem II wojny światowej uczestniczy w kampanii wrześniowej, która zakończyła po 17.września 1939 r. się wzięciem Romana Białka do radzieckiej niewoli na wschodnich terenach Polski Osadzony w obozie oficerskim w Kozielsku, rozstrzelany początkiem kwietnia 1940 r. w lesie katyńskim. Jego zwłoki odkryte w zbiorowej mogile oznaczone zostały liczbą identyfikacyjną 1337.Fakt ten potwierdził Polski Czerwony Krzyż w Krakowie 27. stycznia 1947 r. Nazwisko Romana I. Białka widnieje w Księdze Cmentarnej Katyńskiego Cmentarza Wojennego.

 Janica Jan, ur. 23. czerwca 1889 w Buczkowicach, s. Michała i Marii z d, Wawerczyk
Wywodził się z licznej rodziny. Miał ośmioro rodzeństwa-sześciu braci i dwie siostry. W czasie I wojny światowej służył w armii austriackiej jako wojskowy żandarm. Po zakończeniu wojny zgłosił swój akces do Policji Państwowej, z która związał się na całe lata. Służbę odbywał na terenie województwa warszawskiego. Był m.in. komendantem posterunku w Górze Kalwarii, zaś w chwili wybuchu II wojny był komendantem posterunku w Gołkowie. Z wybuchem wojny personel posterunku został ewakuowany na wschód. Napaść Związku Radzieckiego na Polskę 17. września 1939 r. spowodowała, że Jan Janica znalazł się w niewoli. Uwięziony w Ostaszkowie został rozstrzelany przez NKWD w Twerze wczesną wiosną 1940 r.. Spoczął w bratniej mogile pomordowanych w Miednoje. Jan Janica widnieje w księdze cmentarnej tego Polskiego Cmentarza Wojennego.

 Ofiary wśród ludności cywilnej

 Barut Antoni, ur. 13. listopada 1919 r. w Kalnej, zamieszkały w Buczkowicach, s., Józefa I Marii. Zmarł 21. marca 1945 r.

 Gębala Michał, ur. 14. lipca 1915 r. w Buczkowicach, s. Tomasza i Marii z d. Cader. Zmarł 6. marca 1945 r.

 Gluza Franciszka, ur. 29. Lipca 1878 w Buczkowicach, c. Michała i Marii z d. Dadok. Zmarła w lutym 1945 r. (Dzień śmierci nie został odnotowany).

 Golański (vel Golańczyk) Edward, ur. w r. 1911 r. w Głębowicach, s. Henryka i Wiktorii z d.Bajerczyk. Zamieszkały w Buczkowicach. Zmarł 17.marca 1945 r.

 Jakubiec Władysław, ur. 30 maja 1921 w Buczkowicach, s. Jakuba i Anny z d. Ślusarczyk. Zmarł 23. lutego 1945 r.

 Kania Anna, ur. 18. kwietnia 1883 r. w Buczkowicach, c. Jakuba i Marii z d. Świerczek. Zmarła 25. marca 1945 r.

 Kubica Eugenia, ur. 30.listopada 1925 r., w Buczkowicach, c. Jana i Katarzyny z d. Górny. Zmarła 25. marca 1945 r.

 Kubica Jakub, ur. 19. Lipca 1884 w Buczkowicach, s. Szymona i Marii z d. Kubica. Zmarł 16. lutego 1945 r.

 Kubica Michał , ur. 28. sierpnia 1914 r. w Buczkowicach s. Jakuba i Marii z d. Kopaczka.Zmarł 5. kwietnia 1945 r.

 Marek Teresa, ur. 2. maja 1882 r. c. Michała i Marii z d. Moczek, zamieszkała w Buczkowicach. W księdze urodzeń z Buczkowic nie widnieje, stąd domniemanie,że urodziła się poza Buczkowicami. Zmarła 18. marca 1945 r.

 Marek Franciszka, ur. 24. września 1910 r. w Buczkowicach, c. Jana i Teresy z d. Marek. Zmarła 18. marca 1945 r.

 Migdał Franciszek, ur. 24. Września 1904 r. w Buczkowicach, s. Józefa i Franciszki . Zmarł 16. lutego 1945 r.

 Nędzka Tomasz, ur. 5. marca 1892 w Więckowicach, zamieszkały w Buczkowicach. Zmarł 12. marca 1945 r.

 Przybyła Wojciech, ur.31. marca 1913 r. w Buczkowicach, s. Wojciecha i Katarzyny z d. Dadok. Zmarł w lutym 1945 r. (Dzień śmierci nie został odnotowany).

 Waluś Katarzyna, ur. 4. listopada 1870 r. w Rybarzowicach. Zmarła 9. kwietnia 1945 r.

W tej grupie ofiar wymienimy również Tadeusza Janicę, ur. 26. Kwietnia 1925 r. w Buczkowicach, s. Józefa i Marii z d. Pilarz , zamieszkałego w Buczkowicach Nr 336. W księdze zgonów parafii Buczkowice (Nr aktu 45/1945) odnotowana została jego śmierć od min 28. kwietnia 1945 r. w jednej z miejscowości k. Skoczowa. Prawdopodobnie chodziło o Jasienicę.

 Więźniowie „wychowawczy” KL Auschwitz

 Adamus Józef, ur.25. lutego 1925 r. w Buczkowicach ( Nr d. 283), s. Jana i Anny z d. Paluch. W KL Auschwitz od 4.grudnia 1941 z numerem obozowym E-679. Zwolniony 30. stycznia 1943 r.

 Cader Jan, a po zmianie nazwiska Górny Jan, ur. 19.11 1912 r. w Buczkowicach. Wc KL Auschwitz najpierw jako więzień polityczny ( Nr obozowy 20343), a następnie przesunięty do grupy więźniów wychowawczych z numerem obozowym E-194.

 Dobija Stanisław, ur. 1. kwietnia 1923 w Buczkowicach ( Nr d. 359), s. Michała i Marianny z d. Wawrzuta. W KL Auschwitz uwięziony 28.października 1941 r. jako więzień polityczny (Nr obozowy 22314), a następnie przekwalifikowany do więźniów „wychowawczych” z numerem obozowym E-421 Brak danych o czasie przebywania w obozie.

 Huczek Bolesław, ur.22. października 1921 w Buczkowicach ( Nr d. 15), Stefana i Karoliny z d. Kurysia. W KL Auschwitz od 18. grudnia 1941 r. z numerem obozowym E-840. Zwolniony z obozu 2. marca 1942 r.

Kruczek Stefan, ur. 1.8 1922 W KL Auschwitz od 21. sierpnia 1941 r. z numerem obozowym E-166. Losy więźnia nie są znane.

 Kubanda Rudolf, ur. 11. maja 1906 w Buczkowicach (Nr d. 254).W KL Auschwitz od 4. grudnia 1941 r. z numerem obozowym E-680. Aresztowany w jednym dniu z Janem Gluzą i Józefem Adamusem. Zwolniony z obozu 5. lutego 1942 r.

 Wymieniony wyżej Jan Gluza był więźniem „wychowawczym”, ale po zwolnieniu z obozu został ponownie osadzony w Auschwitz jako więzień polityczny. Jego notę zamieszczono wśród ofiar KL Auschwitz, bowiem zmarł tam jako więzień polityczny.

 Józef Stec

czerwiec 2016 r.