Tablica pamiątkowa Towarzystwa Szkoły Ludowej

Tablica pamiątkowa TSL

Tablica została umieszczona na frontowej ścianie budynku Gminnego Ośrodka Kultury przy ul. Wyzwolenia 554. Lokalizacja ta wynika z faktu, że dzisiejsza siedziba GOK w Buczkowicach mieści się w obiekcie, który został wzniesiony na początku lat trzydziestych XX wieku (1934-1935) z inicjatywy i staraniem miejscowego koła Towarzystwa Szkoły Ludowej. Podstawowa komórka organizacyjna Towarzystwa Szkoły Ludowej nosząca nazwę Czytelni TSL została zawiązana 14. lutego 1926 r. i była w tym czasie jedyną w tej części powiatu bialskiego placówką tej organizacji. Data powstania buczkowickiej Czytelni jest dość odległa w stosunku do czasu powstania Towarzystwa w Krakowie w roku 1891. TSL było tzw. organizacją kresową, której zadaniem było krzewienie polskości na kresach ziem polskich. Jego celem było niesienie pomocy Polakom tam, gdzie cierpieli prześladowania na tle narodowościowym, gdzie pozostawali mniejszością zamieszkującą konkretne obszary pogranicza. Buczkowice nie były środowiskiem, w których te negatywne dla Polaków zjawiska były nabrzmiałe. Wynikało to przede wszystkim z jednorodności narodowościowej. W tym należałoby się dopatrywać przyczyn tak późnego w stosunku do roku założenia Towarzystwa jego pojawienie się poza rejonami kresowymi. Nową sytuację dla Towarzystwa stworzyło odzyskanie Niepodległości, które zrodziło nowe wyzwania, zwłaszcza w dziedzinie szeroko pojętej oświaty i kultury.
Czytelnia TSL w Buczkowicach powstała w odpowiedzi na apel Związku Okręgowego TSL w Brzeszczach. Spotkanie organizacyjne odbyło się w sali „Sokoła” w Buczkowicach 14. lutego 1926. Niezwykle ważną rolę w procesie tworzenia Czytelni odegrał nauczyciel miejscowej szkoły podstawowej oraz szkoły wieczorowej (zawodowej dla drzewiarzy) Jan Górny, pochodzący zJan Górny Łodygowic, który zwołaniem spotkania mieszkańców odpowiedział na apel z Brzeszcz. Powołana do życia Czytelnia uczyniła swym patronem Stanisława Staszica. W roku 1926 przypadała bowiem setna rocznica śmierci tego wielkiego reformatora i badacza. Na czele ośmioosobowego tzw. Wydziału, czyli Zarządu Czytelni, stanął ks. Józef Styrylski, miejscowyKs Józef Styrylski -pierwszy prezes Czytelni TSL proboszcz, zaś jego zastępcą został wspominany Jan Górny. Pozostali członkowie Wydziału to głównie nauczyciele. Prężne działanie Czytelni, poszukiwanie wszelkich dostępnych dróg powiększenia zbioru bibliotecznego o atrakcyjne i dostosowane do oczekiwań czytelników pozycje doprowadziło do uzyskania bardzo silnej pozycji Buczkowic pośród placówek TSL w powiecie i województwie. Powstanie Czytelni oznaczało, iż w Buczkowicach powstała publiczna placówka biblioteczna, która dała początek księgozbiorowi publicznemu, bibliotece publicznej. Tym ten księgozbiór różnił się od czytelni tworzonych przez różne organizacje z myślą o własnych członkach. Od 14 lutego 1926 r. tworzona jest historia biblioteki publicznej w Buczkowicach, która do dziś nosi imię patrona ustanowionego w dniu powstania Czytelni TSL. Z inicjatywy Czytelni buczkowickiej i przy udziale jej działaczy powstawały czytelnie w kolejnych miejscowościach. Do nich należał Szczyrk i Salmopol. Na porządku dziennym było niesienie pomocy słabszym czytelniom: w Godziszce, Kalnej, Mesznej. W Czytelni TSL został zasiany pomysł utworzenia w Buczkowicach tzw. ochronki dla dzieci robotniczych. Społeczna potrzeba podjęcia tego wyzwania sprawiła, że z mocnego Koła TSL powstałego w roku 1927 jako kolejnego elementu struktury organizacyjnej Towarzystwa, wyodrębniła się Czytelnia jako jednostka pozostająca pod opieką Koła. Kierownictwo Koła poświęciło się niesieniu pomocy czytelniom w sąsiedztwie, a nadto przygotowaniu do utworzenia ochronki. To zadanie w swoim pierwszym etapie musiało oznaczać wybudowanie odpowiedniego budynku, który mógłby łączyć w sobie funkcję czytelni i siedziby Koła oraz funkcję ochronki. 
Mimo bardzo wielu przeciwności, które pojawiały się na drodze dochodzenia do tego celu, obiekt został wybudowany. Do użytku został oddany w roku 1934, jednak uroczystość jego poświęcenia miała miejsce w roku 1935.Dom Ludowy TSL
Różnica w czasie wyniknęła na tle sporu z miejscowym proboszczem. W czasie uruchamiania przedszkola prezesem Koła TSL byłaDom Ludowy TSL w dniu otwarcia p. Maria Białek, żona miejscowego lekarza. Wybudowany budynek, o wyróżniającej go architekturze, został nazwany Domem Ludowym im. Józefa Piłsudskiego. W gronie Wydziału Koła w tym okresie znaleźli swe miejsce w dość szerokiej reprezentacji zwykli robotnicy. Był to namacalny znak czasu, jaki od momentu powstania Czytelni TSL włożył w szerzenie oświaty i wzbudzania aktywności społecznej wśród mieszkańców. A praca oświatowa wykonywana przez Koło TSL była nie do przecenienia. Dotyczyła ona sfery patriotycznej, poznawania dzieł polskich pisarzy i poetów, działalności bardzo silnej grupy aktorów teatru amatorskiego, organizowania pomocy dla dzieci z ubogich rodzin robotniczych. Wokół tych przedsięwzięć TSL skupiało nauczycielstwo, młodzież szkolną, organizacje społeczne, jak również  miejscowe indywidualności w osobach powszechnie szanowanych obywateli.Józef Namysłowski senior bibliotekarstwa
Pieczęć Towarzystwa Szkoły Ludowej im. St. Staszica w Buczkowicach
Końcowym etapem pracy Koła był okres niemieckiej okupacji i działalność jego prezesa Józefa Namysłowskiego, który sprawował jednocześnie funkcję bibliotekarza. Jego zasługą było to, że nawet w okresie największego okupacyjnego ucisku księgozbiór buczkowickiej Czytelni pozostawał w obiegu w ramach biblioteki konspiracyjnej. Ocalałe z wojny książki dały początek księgozbiorowi Biblioteki Gromadzkiej w Buczkowicach, która otwarła swoje podwoje z początkiem roku 1946, po ustabilizowaniu się sytuacji w dziedzinie administracji państwowej i organizacji gromad.
Wielkie dzieło, które pozostawili po sobie członkowie Towarzystwa Szkoły Ludowej w Buczkowicach wyrażone nie tylko w dobrach materialnych, ale przede wszystkim w świadomości ludzi sprawił, że Rada Sołecka pod kierunkiem Józefa Steca zdecydowała o upamiętnieniu tej organizacji tablicą pamiątkową odsłoniętą w listopadzie 1988 r. z okazji podniosłych obchodów 70-tej rocznicy odzyskania przez Polskę Niepodległości. Autorem tekstu zamieszczonego na tablicy jest J. Stec. Odlew wykonany został w Bielskiej Fabryce Armatur w Bielsku-Białej w oparciu o projekt wykonany przez prof. Jana Hermę z filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie.