Płaskorzeźba z wizerunkiem dra Romana Ignacego Białka

Płaskorzeźba z wizerunkiem dra Romana Ignacego Białka, przy ulicy jego imienia wykonana została w jasnym piaskowcu. Napis: Pamięci dr. Romana Białka 1891-Katyń.

Płaskorzeźba z podobizna Romana Białka.Wygląd ogólny

Plaskorzeźba z napisemPłaskorzeźba umieszczona jest na ścianie domu mieszkalnego, którego właścicielem był dr Roman Białek. Wykonanie wizerunku doktora jest wynikiem fundacji jego wnuczki Marii Rybickiej. Obiekt ten pozostaje poza oficjalną ewidencją Miejsc Pamięci Narodowej prowadzonej w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach. Ze względu na zasługi dra Białka dla rozwoju społecznego Buczkowic i okolicznych miejscowości zaliczamy ten obiekt do grupy naszych lokalnych Miejsc Pamięci. Płaskorzeźba upamiętnia doktora Romana Ignacego Białka, urodzonego 26. października 189Roman Białek ok. roku 19281 r. w Żywcu z Tomasza i Marianny z Bielewiczów. Oboje rodzice Romana byli rdzennymi żywczanami, zaś ich rodziny trwale zapisały się w historii tego miasta. Rodzina Białków była liczna. Oprócz Romana byli w niej czterej synowie i dwie córki. Dzieciństwo Roman Białek spędził w Żywcu, gdzie pobierał nauki w szkole podstawowej. W roku 1902 został uczniem Wyższego Gimnazjum w Wadowicach, do którego został wprowadzony z zamiarem podjęcia nauki na poziomie uniwersyteckim. Roman był niesfornym uczniem, który sprawiał wiele trudności. Wyrazem tego były kłopoty z zaliczaniem kolejnych okresów nauki w Gimnazjum. Ukończył je i 30 grudnia 1910 r. został studentem w wydziale lekarskim Uniwersytetu Krakowskiego. Okres studiów lekarskich zapisał w swoim życiu jako pasmo znaczących sukcesów. Wszystkie zachowane dokumenty, pochodzące z tego czasu wskazują, że Roman Białek był studentem osiągającym znakomite wyniki. Końcowe lata studiów zbiegły się z działaniami 1. wojny światowej. W roku 1916, dyplomem z 7. marca potwierdzone zostało uzyskanie przez Romana Białka tytułu doktora wszech nauk medycznych. Wiele ocalałych dokumentów, a zwłaszcza fotografii z czasów wojny wskazuje, że Roman Białek, będąc jeszcze studentem, uczestniczył wbezNazwy1 wojnie jako członek wojskowych służb sanitarnych. W czasie walk na froncie wschodnim został przez Rosjan Roman Białek w c.k.armiiwzięty do niewoli. Wspominał ją jako znośną. I wojnę światową zakończył w stopniu porucznika. Praktyka lekarska wykonywana przez doktora w warunkach polowych okazała się niezwykle przydatna dla jego pracy w cywilu, po roku 1918 już w niepodległej Polsce. Służba na polu walki wyostrzyła w nim cechę empatii dla ludzkiego cierpienia i wrażliwość na biedę prostych ludzi. W tym dopatrywać się trzeba uzasadnień dla wielu przypadków trudnych zabiegów lekarskich, wykonywanych w prymitywnych warunkach, często bezpłatnie. Po krótkotrwałej kadencji lekarza okręgowego, po śmierci dra Miodońskiego, 26. listopada 1918 r. funkcję tę objął dr Roman Białek. Przedtem jednak związany był z wojskową służba zdrowia jako lekarz 2. Pułku Strzelców Konnych w Bochni, potem ordynator szpitala wojskowego w Białej. Z Księgi Katyńskiej wynika również, że dr Roman Białek był komendantem szpitala polowego 604 i 605. Ta informacja nie jest jednak rozwinięta i nie wskazuje, o jaki okres służby wojskowej chodzi. Około 1918-1919 r. pojął za żonę Marię z Niklewiczów, z Krakowa. Z tego małżeństwa urodziły się trzy córki, tylko jedna w Buczkowicach. Dwie najstarsze (bliźniaczki) jako miejsce urodzenia wskazywały Żywiec, gdzie małżeństwo Białków zamieszkało. Około roku 1920 dr Roman Białej sprowadził się doRoman Białek wśródd buczkowickich sokołów Buczkowic i tu pozostał, poświęcając całą swoja energię i zdolności środowisku, które przyjęło go życzliwie. Był niezwykle cenionym i powszechnie szanowanym lekarzem, otwartym na problemy wiejskiego środowiska. Zaangażował się m.in. w tworzenie tzw. służby akuszeryjnej. Zajął się społecznie nadzorem nad zdrowiem zawodników reprezentujących miejscowe gniazdo „Sokoła”. Wspierał działalność Związku Powstańców Śląskich i Stowarzyszenie Byłych Wojskowych.
Przez szereg lat stał na czele buczkowickiego „Sokoła” jako jego prezes, a następnie wspierał go jako tzw. prezes honorowy, którym to tytułem obdarzył go „Sokół” w maju 1927 r. W roku 1937 wybudował w Buczkowicach okazały dom, przykuwający oczy swoją ciekawą architekturą. Gościł u siebie wiele znakomitości ówczesnego życia społecznego i politycznego, w tym wojewodę śląskiego Michała Grażyńskiego. R.Białek (w cywilu) z powstańcami śląskimi
Mobilizacja przed 1. września 1939 sprawiła, że musiał się doktor stawić w Krakowie. Wraz z wojskami Armii „Kraków” wycofywał się na wschód przed napierającymi wojskami niemieckimi. Nad Sanem natrafił na wojska radzieckie, które zajmowały wschodnie ziemie polskie na podstawie paktu Ribbentrop – Mołotow. Doktor przeprawił się przez San. Dostał się do rosyjskiej niewoli. Jako jeden z tysięcy oficerów Wojska Polskiego zostało sadzony w obozie w Kozielsku, którego bazą były siedziby historycznych polskich rodów Ogińskich i Puzynów. Na mocy decyzji Stalina został zamordowany w lesie katyńskim wiosną 1940 r. W roku 1943 wiosną, w czasie pierwszych ekshumacji zwłok pomordowanych oficerów polskich, szczątki doktora zostały oznaczone numerem 1337. Odnalezione przy nich dokumenty i pocztówki pozwoliły na identyfikację zwłok oraz ustalenie stopnia oficerskiego w chwili śmierci. Doktor miał wtedy stopień kapitana. Dane z ekshumacji zostały potwierdzone przez Polski Czerwony Krzyż dokumentem pod nazwą „Stwierdzenie” z 27. stycznia 1947. W dokumencie tym zapisano, że dr Roman Białek „…poległ w Katyniu”. Nazwisko doktora zostało zamieszczone na pomniku ofiar wojny wzniesionym w Buczkowicach w roku 1947, lecz wskazano tam, że zginął on z rąk Niemców. Błąd ten został naprawiony w czasie kolejnych modernizacji pomnika ofiar wojny. Nazwisko dra Romana Białka zostało wyodrębnione na pomniku ze wskazaniem miejsca śmierci. Działania te wykonane zostały przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne „Zagroda” w Buczkowicach z inicjatywy Józefa Steca i Władysława Szewczyka. Na taki bieg spraw nie miały wpływu głosy, które wskazywały na zakłamanie prawdy historycznej, które było oczywiste i dlatego wymagało wskazania prawdy.
Biogram doktora Romana Białka został zamieszczony w zbiorze not biograficznych ofiar wojny wywodzących się z Buczkowic w opracowaniach autorstwa Józefa Steca „Cześć i pamięć” oraz „Cześć i pamięć. Aneks” wydanych przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne „Zagroda” w Buczkowicach odpowiednio w roku 2008 i 2011.