Pamiątkowa tablica SOKOŁA

Tablica pamiątkowa poświęcona Towarzystwu Gimnastycznemu „Sokół” w Buczkowicach
przy ul. Wyzwolenia 1300.

Tablica pamiatkowa

Tablica pamiątkowa poświęcona jest gniazdu Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Buczkowicach, założonemu w roku 1909 z inicjatywy dra Franciszka Miodońskiego. Gniazdo było podporządkowane Dzielnicy Krakowskiej Towarzystwa. Prowadziło swoją działalność w zakresie wyszkolenia sportowego, w tym szczególnie w zakresie gimnastyki zespołowej, artystycznej, lekkiej atletyki i kolarstwa. „Sokół” w Buczkowicach był bardzo aktywną organizacją, stając się wzorcem dla gniazd w miejscowościach sąsiednich. Położył wielkie zasługi dla upowszechniania kultury, zwłaszcza w dziedzinie teatru amatorskiego, czego inspiratorem i animatorem był dr Miodoński. Sokół stał się ośrodkiem, przy którym w październiku roku 1912 powstała Stała Drużyna Polowa, której zadaniem było przygotowanie młodzieży sokolej do służby wojskowej teoretycznie w armii austriackiej, a faktycznie do służby wojskowej na rzecz odrodzonej Polski. Drużyna ta liczyła 20 osób, w większości uzbrojonych i umundurowanych. Drużyna ćwiczyła pod nadzorem Józefa Suskiego miejscowego nauczyciela, który jako oficer posiadał odpowiednie przygotowanie do prowadzenia zajęć teoretycznych i w tzw. polu. Sokół w Buczkowicach skupiał w swoich szeregach niemal całą ówczesną wiejską inteligencję i wielu szanowanych powszechnie obywateli. To było jedna z przesłanek szacunku dla tej organizacji, jakim była w środowisku darzona. Drugą była bardzo prężna i dostrzegalna działalność programowa. Buczkowicki „Sokół” był jedną z głównych organizacji, które uczestniczyły rejonowych obchodach 500-nej rocznicy bitwy pod Grunwaldem których centrum były Buczkowice. Sokoli byli znaczącą grupa pośród oddziałów, które w roku 1914 uczestniczyły w wydarzeniach w Bielsku i Białej, związanych z X rocznicą istnienia „Sokoła” w Bielsku. Znane są w historii jako jedno z najbardziej znamiennych starć na tle narodowościowym pomiędzy Polakami i Niemcami w Bielsku – nazwane zostały „Bitwą nad Białą”.
Wybuch I wojny światowej i inicjatywa utworzenia Legionów Polskich, które miały walczyć u boku Austro-Węgier wywołały w naszym „Sokole” wielkie poruszenie. Zaowocowało ono wystawieniem jednej z najliczniejszych w regionie żywieckim grup ochotników do składu 2. Kompanii Marszowej Legionów. Kompania ta wymaszerowała z Żywca w sierpniu 1914 r. do miejsca koncentracji w rejonie Krakowa. Trzon tej grupy stanowili członkowie Stałej Drużyny Polowej. Część legionistów oddała swoje życie w walkach, zwłaszcza na Bukowinie i na Wołyniu. Niektórzy zmarli na skutek odniesionych ran i chorób. Znaczna część sokołów po zakończeniu I wojny światowej pozostała w Wojsku Polskim. Znaleźli się oni wśród tych, którzy zmagali się z bolszewikami w czasie wojny z początku lat dwudziestych XX wieku. Po nastaniu pokoju buczkowickie sokolstwo włączyło się do budowania podstaw niepodległej Polski. W roku 1919 na podarowanej przez Otto Klobusa parceli, buczkowicki „Sokół” wybudował jedną z okazalszych w regionie sokolni, w której nie tylko prowadzone były zajęcia sportowe, ale także imponująca działalność kulturalna. Wybuch II wojny światowej sprawił, iż działalność „Sokoła” została zakazana. W powojennej rzeczywistości działalność tego stowarzyszenia nie została wznowiona z przyczyn politycznych.
Doceniając wkład tej organizacji w dzieło wychowania patriotycznego, wkład w walkę o odrodzenia Polski i rozwój wsi, w 7o rocznicę odzyskania Niepodległości (1988) Rada Sołecka Buczkowic z inicjatywy jej przewodniczącego Józefa Steca ufundowała tablicę pamiątkową ku czci członków tej organizacji. Odsłonięcie tablicy związane było z bardzo uroczystymi obchodami tej rocznicy we wsi, przygotowanymi przez Radę Sołecką. Projekt graficzny tablicy opracował Jan Herma – nauczyciel akademicki filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie wedle założeń opracowanych przez J.Steca. Tablicę odlano w Bielskiej Fabryce Armatur w Bielsku-Białej, która kierował w tamtym czasie dyr. Wejwoda. Tablica została zamontowana na północnej ścianie sokolni, jako ścianie głównej. Zmiana lokalizacji tablicy na obecną – przy wejściu głównym nastąpiła z inicjatywy Urzędu Gminy bez konsultacji z fundatorem.